Hồng xiêm là loại cây ăn quả quen thuộc ở Việt Nam, nhưng mỗi vùng đất lại có những giống mang hương vị riêng. Trong số đó, hồng xiêm nhót ở xã Bắc Tiên Hưng, Hưng Yên gây ấn tượng bởi dáng quả thon dài, vị ngọt thanh, thịt mềm thơm và mùa vụ kéo dài từ cuối năm đến đầu hè.
Quả hồng xiêm nhót có kích thước nhỏ, hình dáng khá đặc biệt, phần đầu hơi nhọn giống quả nhót nên người dân gọi bằng cái tên dân dã này. Khi chín, vỏ chuyển sang màu nâu vàng, mỏng và mịn. Bổ ra bên trong là lớp thịt nâu nhạt mềm mọng, thơm dịu. Điểm được nhiều người yêu thích là quả có vị ngọt vừa phải, thanh mát, ít cát, hạt nhỏ nên khi ăn không có cảm giác khô hay gắt như một số loại hồng xiêm khác.
Nhờ hương vị dễ ăn, hồng xiêm nhót thường được dùng trực tiếp khi quả vừa chín tới. Ngoài ra, loại quả này còn có thể xay sinh tố, làm kem, chè hoặc kết hợp trong các món tráng miệng. Quả sau khi thu hái chưa chín hẳn có thể để ở nhiệt độ thường vài ngày cho mềm rồi thưởng thức.
Tại Hưng Yên, hồng xiêm nhót đã gắn bó với người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Theo câu chuyện được lưu truyền, giống cây này từng được một cụ cao niên trong làng đưa từ Thái Lan về trồng thử. Nhận thấy quả có hình dáng vừa giống hồng xiêm nhưng lại thon dài, đầu nhọn như quả nhót, người dân gọi là hồng xiêm nhót. Từ những cây ban đầu, giống dần được nhân rộng và trở thành một trong những cây ăn quả đặc trưng của địa phương.
Ngày nay, hồng xiêm nhót không chỉ được tiêu thụ tại Hưng Yên mà còn theo thương lái đến Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và nhiều tỉnh, thành khác. Giá bán phổ biến khoảng 30.000-45.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng. Những quả đẹp, đồng đều, còn nguyên cuống và lá, đặc biệt vào dịp cận Tết, có thể có giá cao hơn do được lựa chọn để bày mâm ngũ quả.
Để duy trì giống cây, người dân thường nhân giống bằng phương pháp chiết cành hoặc ghép. Sau khi trồng khoảng 3-4 năm, cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, một cây có thể cho quả trong nhiều năm.
Một điểm thú vị của hồng xiêm nhót là mùa quả khá rõ rệt, thường bắt đầu từ khoảng tháng 11 năm trước và kéo dài đến tháng 5 hoặc tháng 6 năm sau. Khi vào chính vụ, những vườn hồng xiêm nhót sai trĩu quả cũng là thời điểm thương lái tìm đến thu mua, tạo nguồn thu đáng kể cho các hộ trồng.
Lợi ích của quả hồng xiêm với sức khỏe
Hỗ trợ kiểm soát huyết áp
Hồng xiêm cung cấp kali - khoáng chất cần thiết cho hoạt động của tim mạch và quá trình cân bằng dịch trong cơ thể. Bổ sung thực phẩm giàu kali với khẩu phần hợp lý có thể góp phần duy trì huyết áp ở mức ổn định. Tuy nhiên, người đang điều trị bệnh huyết áp vẫn cần tuân thủ chế độ ăn uống và thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Cung cấp chất xơ cho cơ thể
Phần thịt hồng xiêm chín chứa chất xơ, giúp bổ sung lượng chất xơ cần thiết trong khẩu phần ăn hằng ngày. Chất xơ góp phần hỗ trợ nhu động ruột và tạo môi trường thuận lợi cho hệ tiêu hóa hoạt động bình thường. Ăn hồng xiêm với lượng vừa phải cũng giúp đa dạng hóa nguồn chất xơ từ trái cây.
Bổ sung vitamin C
Hồng xiêm có chứa vitamin C, một chất dinh dưỡng tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có hỗ trợ chức năng miễn dịch và quá trình hình thành collagen. Bổ sung vitamin C từ trái cây cũng góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Bên cạnh kali, hồng xiêm còn cung cấp một số khoáng chất và hợp chất thực vật có lợi. Khi được đưa vào chế độ ăn cân bằng cùng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và các loại trái cây khác, hồng xiêm có thể góp phần xây dựng chế độ dinh dưỡng tốt cho sức khỏe tim mạch.
Giúp cơ thể bổ sung khoáng chất
Hồng xiêm cung cấp một số khoáng chất như kali, magie và canxi. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho nhiều hoạt động sinh lý, từ duy trì chức năng cơ bắp, thần kinh đến hỗ trợ hệ xương. Dù vậy, không nên xem hồng xiêm là nguồn cung cấp duy nhất các khoáng chất này.
Hỗ trợ sức khỏe làn da
Vitamin C trong hồng xiêm tham gia vào quá trình tổng hợp collagen - loại protein quan trọng đối với cấu trúc da. Cùng với các chất chống oxy hóa, việc bổ sung trái cây giàu vitamin và khoáng chất có thể góp phần duy trì làn da khỏe mạnh từ bên trong.
Phù hợp làm món ăn nhẹ
Hồng xiêm chín có vị ngọt tự nhiên, thịt mềm và thơm nên có thể dùng như một món ăn nhẹ thay cho nhiều loại bánh kẹo. Tuy nhiên, loại quả này cũng chứa lượng đường tự nhiên tương đối cao, vì vậy người đang kiểm soát lượng đường trong khẩu phần nên ăn với mức phù hợp.
