Nhắc đến những giống cam đặc sản của Việt Nam, cam Xã Đoài nổi tiếng với hương thơm dịu, vị ngọt thanh và mức giá đắt đỏ. Từng được xem là sản vật quý dùng để tiến vua, loại quả này vẫn được nhiều người săn tìm mỗi dịp cuối năm, nhất là khi chọn mua làm quà biếu.
Cam Xã Đoài có nguồn gốc từ vùng Xã Đoài, Nghệ An, gắn liền với lịch sử trồng cam lâu đời của địa phương. Theo người dân, giống cam được đưa về trồng tại đây từ hơn 100 năm trước. Nhờ thích nghi với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, cây dần phát triển, cho ra những trái cam có hương vị riêng biệt, trở thành đặc sản nổi tiếng của xứ Nghệ.
Điểm nổi bật của cam Xã Đoài là lớp vỏ mỏng, mịn, khi chín chuyển sang màu vàng óng đẹp mắt. Trên bề mặt vỏ có những túi tinh dầu nhỏ, chỉ cần bóc nhẹ đã tỏa ra mùi thơm dịu dàng, dễ chịu. Hương thơm không quá nồng nhưng lưu lại khá lâu, tạo nên nét đặc trưng khiến nhiều người yêu thích giống cam này.
Khi bổ đôi, cam có phần ruột vàng óng, các múi căng mọng nước. Tép cam mềm, vị ngọt thanh, ít chua, không tạo cảm giác gắt ở cổ họng. Nước cam nhiều, hương vị hài hòa giữa độ ngọt tự nhiên và mùi thơm thoang thoảng của tinh dầu vỏ. Nhờ vậy, cam Xã Đoài không chỉ được ưa chuộng để ăn tươi mà còn thích hợp làm quà biếu trong những dịp lễ, Tết.
Một yếu tố góp phần làm nên giá trị của loại quả này là vùng trồng. Dù giống cam đã được nhân rộng đến nhiều địa phương, người trồng vẫn cho rằng cam được canh tác tại vùng Xã Đoài có hương vị đặc trưng hơn cả. Điều kiện đất đai, khí hậu cùng kinh nghiệm chăm sóc lâu năm được xem là những yếu tố tạo nên chất lượng riêng của đặc sản này.
Cam Xã Đoài thường bước vào mùa thu hoạch từ khoảng tháng 11 đến tháng 12. Đây cũng là thời điểm thị trường trái cây đặc sản trở nên sôi động, nhu cầu mua cam thưởng thức và biếu tặng tăng lên. Những quả cam đẹp thường được tuyển chọn kỹ lưỡng về màu sắc, kích thước, độ đồng đều và chất lượng múi. Do sản lượng không quá dồi dào, khách muốn mua cam đẹp vào dịp cuối năm đôi khi phải liên hệ nhà vườn từ sớm.
Về giá bán, cam Xã Đoài thuộc nhóm trái cây đặc sản có giá cao. Tại một số nhà vườn, cam được bán với giá khoảng 70.000-80.000 đồng/quả; những quả đẹp, chất lượng tốt hoặc vào thời điểm khan hàng có thể lên tới 100.000 đồng/quả. Tính theo cân, giá cam dao động khoảng 250.000-350.000 đồng/kg
Cam giàu vitamin, nằm trong danh sách các loại quả được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn nên ăn thường xuyên.
Những lợi ích của quả cam với sức khỏe
Tăng cường hấp thu sắt, ngăn ngừa thiếu máu
Vitamin C trong quả cam giúp cơ thể hấp thu sắt từ thực vật hiệu quả hơn. Khi ăn cam cùng các thực phẩm như rau xanh, ngũ cốc và các loại đậu, cơ thể có thể tận dụng lượng sắt tốt hơn, góp phần phòng ngừa thiếu máu do thiếu sắt.
Cải thiện hệ tiêu hóa, hạn chế táo bón
Cam cung cấp chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp hỗ trợ hoạt động của đường ruột, thúc đẩy nhu động ruột và hạn chế tình trạng táo bón. Trong đó, pectin là một loại chất xơ hòa tan có khả năng hỗ trợ nuôi dưỡng hệ vi sinh vật có lợi, góp phần duy trì sức khỏe đường ruột.
Tăng cường hệ miễn dịch
Cam nổi bật với hàm lượng vitamin C dồi dào, dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của hệ miễn dịch. Vitamin C hỗ trợ chức năng của các tế bào miễn dịch, giúp cơ thể tăng khả năng chống lại tác nhân gây bệnh và góp phần bảo vệ sức khỏe trước những bệnh nhiễm trùng thông thường.
Bảo vệ sức khỏe tim mạch
Các hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm flavonoid, đặc biệt là hesperidin, cùng khoáng chất kali trong cam có lợi cho sức khỏe tim mạch. Kali góp phần điều hòa huyết áp, trong khi các hợp chất thực vật có thể hỗ trợ chức năng mạch máu và giảm phản ứng viêm. Kết hợp ăn cam với chế độ dinh dưỡng cân bằng giúp duy trì sức khỏe tim mạch lâu dài.
Nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh, tươi trẻ
Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp collagen, loại protein giúp duy trì độ đàn hồi và săn chắc của làn da. Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa trong cam góp phần bảo vệ tế bào da trước tác động của gốc tự do, hỗ trợ làm chậm những dấu hiệu lão hóa sớm.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Cam tươi có chứa chất xơ, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường và hạn chế biến động đường huyết sau ăn so với việc tiêu thụ đường đơn riêng lẻ. Dù có vị ngọt tự nhiên, cam nguyên quả vẫn có thể là lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn kiểm soát đường huyết nếu sử dụng với khẩu phần hợp lý. Người mắc bệnh tiểu đường nên ưu tiên ăn cam nguyên múi thay vì uống nước ép đã lọc bỏ phần lớn chất xơ.
Góp phần giảm nguy cơ hình thành sỏi thận
Cam chứa citrate, hợp chất có thể làm tăng lượng citrate trong nước tiểu. Chất này giúp hạn chế sự kết tinh của các tinh thể canxi oxalat, một thành phần phổ biến của sỏi thận. Bổ sung cam trong chế độ ăn, kết hợp uống đủ nước, có thể góp phần giảm nguy cơ hình thành một số loại sỏi thận. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và chế độ ăn của mỗi người.
