Từ ngày biết tin tôi có bầu, mẹ chồng rất quan tâm. Bà thường xuyên mang đồ ăn sang, hỏi han sức khỏe và nhắc tôi nghỉ ngơi. Vì đây là cháu nội đầu tiên, bà cũng háo hức chuẩn bị quần áo, chăn và những món đồ nhỏ cho em bé.
Gần đây, mẹ chồng chủ động đề nghị sang ở cùng chúng tôi trong thời gian tôi ở cữ. Bà nói tôi lần đầu làm mẹ, chắc chắn còn nhiều bỡ ngỡ, nên bà muốn giúp nấu ăn, giặt giũ và chăm cháu để tôi có thời gian hồi phục. Nghe vậy, tôi thực sự xúc động vì biết bà cũng có công việc và những sinh hoạt riêng cần sắp xếp.
Tôi vốn chưa có kinh nghiệm sinh nở, ở cữ và chăm trẻ sơ sinh. Dù đã đọc tài liệu và tham gia lớp học tiền sản, tôi vẫn lo mình chưa biết cách cho con bú, thay tã hay xử lý khi bé quấy khóc. Vì vậy, tôi rất mong có mẹ chồng bên cạnh hỗ trợ.
Ảnh minh hoạ.
Mọi chuyện vẫn vui vẻ cho đến khi hai mẹ con ngồi bàn cụ thể về thời gian ở cữ. Bà nói: “Ngày xưa mẹ sinh các con cũng tự chăm được hết, có cần học nhiều như bây giờ đâu. Sau này con cứ nghe mẹ, đừng cái gì cũng theo sách vở, nhiều khi rắc rối thêm”.
Tôi hơi khựng lại. Tôi hiểu mẹ chồng muốn truyền kinh nghiệm và không có ý làm khó con dâu. Tuy nhiên, tôi vẫn lo nếu những kinh nghiệm trước đây khác với hướng dẫn chăm sóc trẻ hiện nay, hai mẹ con sẽ khó thống nhất.
Chẳng hạn, chuyện tắm gội, ngủ nghỉ sau sinh, chuyện cho trẻ bú theo nhu cầu, vệ sinh cho bé hay cách xử lý khi trẻ có dấu hiệu bất thường đều là những vấn đề tôi muốn được hướng dẫn rõ ràng.
Tôi không muốn tranh luận với mẹ, càng không muốn bà cảm thấy những điều mình từng làm cho con cháu đều bị phủ nhận. Tôi chỉ mong, cả nhà có thể dựa trên những hướng dẫn an toàn và phù hợp với tình trạng thực tế của sản phụ và em bé.
Tối đó, tôi kể chuyện với chồng. Anh khuyên tôi nên nói chuyện nhẹ nhàng với mẹ, giải thích rằng tôi rất trân trọng sự giúp đỡ của bà nhưng vẫn muốn được nhân viên y tế hướng dẫn những vấn đề liên quan đến sức khỏe của mẹ và bé. Anh cũng đề nghị cả nhà cùng tham gia một buổi hướng dẫn chăm sóc sức khoẻ mẹ sau sinh và chăm em bé tại bệnh viện trước ngày "lâm bồn".
Tôi thấy nhẹ lòng hơn khi chồng sẵn sàng đứng giữa để kết nối hai thế hệ. Tôi nghĩ mẹ chồng cũng sẽ dễ chia sẻ hơn nếu biết rằng chúng tôi cần sự hỗ trợ của bà, chứ không phải muốn gạt bỏ kinh nghiệm của bà.
Dù vậy, tôi vẫn muốn chuẩn bị kỹ cho giai đoạn ở cữ. Sau sinh người mẹ cần chú ý những gì để hồi phục tốt và chăm sóc trẻ an toàn? Những quan niệm chăm sóc truyền thống nào cần được cân nhắc lại, đặc biệt về vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng, cho con bú?
* Tâm sự từ độc giả: giaan...
Sau sinh, cơ thể người mẹ cần thời gian hồi phục, trong khi trẻ sơ sinh cũng phải thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ. Đây là giai đoạn gia đình cần hỗ trợ cả mẹ lẫn bé, đồng thời phân biệt giữa những kinh nghiệm chăm sóc truyền thống phù hợp và những quan niệm chưa có cơ sở khoa học.
Mẹ sau sinh có cần kiêng tắm, kiêng gội đầu hoặc ở trong phòng kín?
Không có khuyến cáo chung yêu cầu mọi sản phụ phải kiêng tắm, kiêng gội đầu trong thời gian dài. Nếu sức khỏe ổn định, mẹ có thể vệ sinh cơ thể theo hướng dẫn của nhân viên y tế, giữ vùng kín và vết khâu hoặc vết mổ sạch sẽ, khô ráo theo chỉ định.
Khi tắm, nên tránh trơn trượt, không để cơ thể quá lạnh hoặc quá nóng và cần có người hỗ trợ nếu còn chóng mặt, yếu sức.
Mẹ cũng không cần ở trong phòng đóng kín, thiếu thông khí. Nên giữ không gian sạch sẽ, thoáng khí, nhiệt độ dễ chịu và tránh khói thuốc. Việc xông hơi hoặc sử dụng các loại lá, thảo dược lên vùng kín cần được cân nhắc thận trọng vì có thể gây kích ứng, bỏng hoặc nhiễm trùng.
Mẹ cần ăn uống thế nào để nhanh hồi phục và có sữa cho con?
Sản phụ nên ăn đa dạng, đủ năng lượng và các nhóm chất, bao gồm thực phẩm giàu protein, rau quả, ngũ cốc và nguồn chất béo phù hợp.
Mẹ không cần kiêng quá nhiều loại thực phẩm nếu không có chỉ định y tế hoặc dị ứng cụ thể. Việc kiêng khem quá mức có thể khiến khẩu phần thiếu chất, ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
Mẹ đang cho con bú nên uống nước theo nhu cầu, nghỉ ngơi khi có thể và được gia đình chia sẻ việc chăm sóc trẻ. Không có món ăn nào bảo đảm làm sữa về ngay ở tất cả phụ nữ.
Nếu mẹ lo lắng về lượng sữa, nên nhờ nhân viên y tế đánh giá cách trẻ ngậm bắt vú, hiệu quả bú và tình trạng tăng cân của bé.
Làm sao để mẹ và bà nội thống nhất cách chăm sóc sau sinh?
Kinh nghiệm của người lớn có thể là nguồn hỗ trợ quý giá, nhưng những quyết định liên quan đến sức khỏe cần dựa trên hướng dẫn chuyên môn và tình trạng thực tế của mẹ, bé. Gia đình có thể cùng tham gia lớp học tiền sản hoặc buổi hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh để mọi người có chung kiến thức nền tảng.
Người mẹ cũng cần được nghỉ ngơi, hỗ trợ tinh thần và có cơ hội nói lên mong muốn của mình. Việc trao đổi nhẹ nhàng, phân chia rõ trách nhiệm và thống nhất những nguyên tắc chăm sóc quan trọng sẽ giúp hạn chế mâu thuẫn giữa các thế hệ.
Thời gian ở cữ không nhất thiết phải tuân theo một khuôn mẫu cố định. Điều quan trọng là sản phụ hồi phục an toàn, trẻ được chăm sóc đúng cách và gia đình phối hợp để người mẹ không phải gánh toàn bộ việc chăm con một mình.
