Mang thai không chỉ là hành trình của riêng người mẹ, mà còn là chặng đường cần sự đồng hành, chuẩn bị và trách nhiệm từ cả hai phía.
Trong suốt thai kỳ, mẹ bầu thường phải đối mặt với nhiều khó chịu về thể chất, mệt mỏi tinh thần và những lần đi lại vất vả để khám thai định kỳ. Chính vì vậy, sự có mặt của người cha không chỉ giúp san sẻ gánh nặng mà còn là sự động viên tinh thần vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, bên cạnh việc đồng hành, kiến thức và sự chuẩn bị trước khi mang thai cũng là yếu tố quyết định đến sức khỏe lâu dài của đứa trẻ.
Bà mẹ có tên Huihui và chồng đến với nhau trong một hoàn cảnh khá đặc biệt. Khi còn đang hẹn hò, mối quan hệ của họ không nhận được sự ủng hộ từ hai bên gia đình. Bất ngờ mang thai khiến cả hai rơi vào tình thế khó xử.
Ban đầu, họ từng nghĩ đến việc chấm dứt thai kỳ và chia tay, nhưng vì không nỡ và nhận ra tình cảm dành cho nhau đủ sâu đậm, họ quyết định thuyết phục gia đình và tiến tới hôn nhân.
Tuy nhiên, việc mang thai hoàn toàn ngoài kế hoạch khiến họ thiếu sự chuẩn bị cần thiết. Huihui phát hiện mình có thai khi đã khoảng 6 tuần, trong khi suốt thời gian đầu, cô gần như không bổ sung axit folic do còn do dự về việc giữ hay không giữ em bé.
Phải đến tam cá nguyệt thứ hai, cặp đôi mới chính thức quyết định sinh con và bắt đầu tìm hiểu nghiêm túc về thai kỳ.
Trong các lần khám thai định kỳ, bác sĩ cho biết thai kỳ nhìn chung ổn định, không có dấu hiệu bất thường rõ rệt. Điều đó khiến hai vợ chồng phần nào yên tâm và càng thêm quyết tâm nuôi dạy con thật tốt.
Người chồng mua nhiều sách giáo dục tiền sản, thường xuyên kể chuyện, gọi con bằng biệt danh thân mật. Huihui cũng trò chuyện với con mỗi ngày, và trong suốt thai kỳ, chồng cô luôn có mặt trong mọi buổi khám thai.
Đến ngày siêu âm ở tuần thứ 22, họ lựa chọn một bệnh viện cho phép người cha vào phòng siêu âm. Bác sĩ thoa gel lên bụng Huihui và di chuyển đầu dò. Thai nhi khá “hợp tác”, lần lượt hiện lên trên màn hình từ đôi bàn chân nhỏ, phần mông, lưng, sau đó là phía sau đầu và cuối cùng là khuôn mặt.
Nhìn thấy gương mặt con, người chồng vô cùng phấn khích. Anh hào hứng nói với vợ "Ôi, đôi mắt này giống hệt mắt anh, và chiếc mũi này cũng hơi giống mũi em, khá cao đấy".
Đúng lúc đó, đứa trẻ đột nhiên cười toe toét.
Người chồng càng vui mừng "Nhìn kìa, em bé thực sự đang cười. Có vẻ như thai giáo trước khi sinh rất tốt đó. Đứa bé biết tôi là bố của nó".
Tuy nhiên, trái với sự hân hoan của hai vợ chồng, bác sĩ siêu âm – một người đã có nhiều năm kinh nghiệm – lại trầm giọng nhận xét rằng hình ảnh thai nhi cười không hẳn là dấu hiệu tích cực. Bác sĩ hỏi liệu thai kỳ này có được chuẩn bị kỹ lưỡng và người mẹ có bổ sung axit folic đầy đủ trong giai đoạn đầu hay không.
Nghe vậy, Huihui sững sờ và thành thật thừa nhận rằng việc mang thai là ngoài dự định, cô không uống axit folic trong tam cá nguyệt đầu.
Sau khi xem xét kỹ hình ảnh siêu âm, bác sĩ cho biết thai nhi có dấu hiệu sứt môi – tình trạng môi trên không khép kín, khiến khi cười trông như đang “nở nụ cười bất thường”.
Bác sĩ giải thích rằng sứt môi là dị tật bẩm sinh do nhiều yếu tố gây ra, trong đó thiếu axit folic trong thai kỳ là một nguyên nhân quan trọng. Với y học hiện đại, các trường hợp nhẹ có thể phẫu thuật chỉnh hình, nhưng những ca nặng có thể ảnh hưởng đến việc ăn uống, phát âm và cả tâm lý của trẻ khi lớn lên.
Nghe những phân tích đó, Huihui và chồng không khỏi bàng hoàng, lo lắng.
Ảnh minh họa
Câu chuyện của Huihui cho thấy dị tật bẩm sinh không phải lúc nào cũng đến từ những nguyên nhân hiếm gặp, mà đôi khi bắt nguồn từ sự thiếu chuẩn bị và chủ quan rất phổ biến ở nhiều cặp vợ chồng trẻ.
Trên thực tế, phần lớn các dị tật bẩm sinh có thể giảm thiểu nguy cơ nếu cha mẹ có kiến thức đúng và thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngay từ trước khi mang thai. Việc sinh con không nên chỉ là quyết định cảm tính, mà cần được xem là một kế hoạch dài hạn, đòi hỏi trách nhiệm đối với sức khỏe của thế hệ tiếp theo.
Biện pháp đầu tiên và quan trọng nhất là chuẩn bị thai kỳ sớm, lý tưởng nhất từ ba đến sáu tháng trước khi có ý định mang thai. Trong giai đoạn này, người mẹ cần bổ sung axit folic đầy đủ theo khuyến nghị của bác sĩ, bởi đây là vi chất đóng vai trò then chốt trong việc hình thành và đóng kín ống thần kinh của thai nhi.
Thiếu axit folic trong những tuần đầu – thời điểm nhiều người còn chưa biết mình mang thai – có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh như sứt môi, hở hàm ếch hoặc dị tật ống thần kinh, và khi đã xảy ra thì rất khó khắc phục hoàn toàn.
Bên cạnh việc bổ sung vi chất, khám sức khỏe tiền hôn nhân và tiền thai sản cũng là bước không nên bỏ qua. Thông qua các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ có thể phát hiện sớm những bệnh lý tiềm ẩn, các yếu tố di truyền bất lợi hoặc nguy cơ lây nhiễm có thể ảnh hưởng đến thai nhi.
Việc tầm soát này giúp cha mẹ có phương án điều trị, điều chỉnh hoặc tư vấn sinh sản phù hợp, từ đó giảm thiểu rủi ro cho em bé ngay từ khi còn trong bụng mẹ.
Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là lối sống và môi trường sống của cả bố và mẹ. Hút thuốc, uống rượu, sử dụng chất kích thích, thức khuya kéo dài, căng thẳng tâm lý hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại đều có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.
Không chỉ người mẹ, mà người cha cũng cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt trước khi có con, bởi chất lượng tinh trùng chịu ảnh hưởng lớn từ sức khỏe và lối sống, và điều này tác động trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi.
Cuối cùng, việc theo dõi thai kỳ đầy đủ và đúng lịch là lớp bảo vệ quan trọng trong suốt quá trình mang thai. Khám thai định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường để có hướng xử lý kịp thời, đồng thời giúp mẹ bầu được tư vấn dinh dưỡng, nghỉ ngơi và chăm sóc sức khỏe đúng cách.
Quan trọng hơn, cha mẹ cần giữ thái độ chủ động học hỏi, không chủ quan dựa vào cảm giác “mọi thứ vẫn ổn”. Một em bé khỏe mạnh không phải là điều may rủi, mà là kết quả của sự chuẩn bị nghiêm túc, hiểu biết và trách nhiệm từ chính cha mẹ ngay từ trước khi con được hình thành.
