Nhiều người có thói quen hạn chế sử dụng thiết bị gia dụng với suy nghĩ dùng ít thì bền lâu. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Nếu để không trong thời gian dài, nhiều thiết bị có thể xuống cấp nhanh chóng, thậm chí hỏng hoàn toàn khi sử dụng trở lại.
Các chuyên gia cho biết, thiết bị gia dụng cũng giống như con người, cần được vận hành thường xuyên để duy trì trạng thái ổn định. Khi bị “bỏ quên”, các linh kiện bên trong dễ bị ẩm mốc, gỉ sét hoặc ăn mòn, từ đó phát sinh lỗi khi khởi động lại. Dưới đây là những thiết bị điển hình không nên để nhàn rỗi quá lâu:
1. Máy giặt: Nguy cơ nấm mốc và hư hỏng linh kiện
Trong quá trình hoạt động, máy giặt liên tục thực hiện chu trình cấp – xả nước, giúp phần nào làm sạch lồng giặt. Tuy nhiên, khi ngừng sử dụng trong thời gian dài, môi trường ẩm ướt bên trong trở thành điều kiện lý tưởng cho nấm mốc phát triển.
Thực tế ghi nhận, nhiều trường hợp sau vài tháng không sử dụng, lồng giặt xuất hiện cặn bẩn, mảng đen bám dày. Không chỉ gây mất vệ sinh, tình trạng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quần áo khi giặt.
Ngoài ra, việc để máy giặt lâu ngày không vận hành còn có thể khiến linh kiện bên trong bị hư hỏng. Thậm chí, có trường hợp côn trùng xâm nhập, làm tổ bên trong và gây ảnh hưởng đến bo mạch.
Vì thế, ngay cả khi không có nhu cầu sử dụng thường xuyên, người dùng vẫn nên vận hành máy giặt định kỳ ít nhất mỗi tháng một lần. Có thể chọn chế độ giặt nhanh, cho thêm dung dịch vệ sinh chuyên dụng và để máy chạy không tải khoảng 15 phút. Biện pháp này giúp hạn chế nấm mốc, bảo vệ linh kiện và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
2. Tủ lạnh: Ngắt điện lâu ngày dễ hỏng bộ phận cốt lõi
Nhiều gia đình khi đi vắng thường có thói quen dọn sạch thực phẩm và ngắt điện tủ lạnh. Với tủ mới chưa từng sử dụng, việc này không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, với tủ lạnh đã vận hành, việc ngắt điện trong thời gian dài, đặc biệt quá một tháng, có thể dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng, chủ yếu ở các bộ phận quan trọng.
Trong quá trình hoạt động, dầu bôi trơn từ máy nén sẽ di chuyển vào hệ thống ống dẫn, tạo thành một lớp màng bảo vệ, giúp cách ly môi chất lạnh với thành ống. Khi tủ bị ngắt điện, lớp dầu này sẽ chảy ngược về máy nén, trong khi môi chất lạnh vẫn tồn tại trong ống. Theo thời gian, việc tiếp xúc trực tiếp này có thể gây ăn mòn đường ống, dẫn đến rò rỉ gas, giảm khả năng làm lạnh, thậm chí làm hỏng hoàn toàn hệ thống.
Bên cạnh đó, trong quá trình làm lạnh, bên trong tủ hình thành nước ngưng tụ có tính axit nhẹ. Khi thiết bị hoạt động, lượng nước này liên tục được thay mới và cuốn trôi. Nhưng nếu tủ bị ngắt điện, nước sẽ ngưng đọng lại, khô đi và để lại các chất ăn mòn bám trên bề mặt ống dẫn.
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp sau vài tháng không sử dụng, tủ lạnh dù đã được vệ sinh sạch sẽ vẫn không còn khả năng làm lạnh khi bật lại.
Do đó, sau khi đã đưa vào sử dụng, không nên ngắt điện tủ lạnh quá 1 tháng. Trong trường hợp cần để không, nên cấp điện định kỳ mỗi tháng một lần và duy trì hoạt động ít nhất 3 giờ để đảm bảo hệ thống vận hành ổn định.
3. Bình nóng lạnh gián tiếp: Cáu cặn tích tụ, giảm hiệu suất
Nguồn nước sinh hoạt thông thường luôn chứa một lượng khoáng chất nhất định, dễ hình thành cặn bám (cáu cặn). Khi bình nóng lạnh hoạt động thường xuyên, quá trình đun nóng và xả nước giúp cuốn trôi một phần cặn này, hạn chế tích tụ.
Tuy nhiên, nếu thiết bị bị bỏ không trong thời gian dài, nước lưu lại trong bình không lưu thông, tạo điều kiện cho cáu cặn lắng đọng và tích tụ ngày càng dày.
Lớp cặn này bám vào thanh đốt và thành bình chứa, khiến hiệu suất làm nóng giảm rõ rệt. Khi sử dụng trở lại, người dùng có thể nhận thấy thời gian đun nước kéo dài bất thường, đồng thời mức tiêu thụ điện năng tăng cao.
Không chỉ vậy, cáu cặn còn có thể trôi vào hệ thống đường ống, đặc biệt tại các đoạn ống nhỏ và uốn cong như bộ phận chống giật. Khi bị tắc nghẽn, lưu lượng nước sẽ giảm, thậm chí có thể gây tắc hoàn toàn, buộc phải tháo máy để xử lý.
Một số trường hợp ghi nhận nước trong bình bị ứ đọng lâu ngày còn phát sinh mùi khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt.
Vì thế, nếu không sử dụng trong thời gian ngắn, có thể ngắt điện nhưng nên định kỳ mỗi tháng mở vòi nước nóng vài phút để tạo lưu thông, hạn chế cáu cặn. Trong trường hợp không sử dụng dài hạn, cần xả sạch hoàn toàn nước trong bình để tránh tích tụ và ô nhiễm bên trong.
4. Máy lọc không khí: Không sử dụng vẫn “hao mòn” lõi lọc
Nhiều người cho rằng chỉ khi vận hành, máy lọc không khí mới bị bẩn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngay cả khi không bật, thiết bị này vẫn có thể xuống cấp theo thời gian.
Nguyên nhân nằm ở cơ chế hoạt động của lõi lọc, vốn sử dụng tĩnh điện để hấp phụ bụi mịn. Trong môi trường sinh hoạt, bụi vẫn liên tục lưu thông và có thể xâm nhập vào bên trong máy, bám dần vào lõi lọc. Sau một thời gian dài không sử dụng, lõi lọc có thể bị bít kín tương tự như đã hoạt động trong thời gian dài.
Khi bật lại, thiết bị không những không cải thiện chất lượng không khí mà còn có nguy cơ phát tán bụi bẩn ngược ra môi trường, gây ô nhiễm thứ cấp. Ngoài ra, trong điều kiện ẩm thấp, các linh kiện điện tử như cảm biến, bo mạch cũng dễ bị hư hỏng nếu không được vận hành định kỳ.
Nếu không có nhu cầu sử dụng trong thời gian dài, nên tháo lõi lọc ra bảo quản riêng. Trường hợp tiếp tục sử dụng sau thời gian dài, nên thay lõi lọc mới để đảm bảo hiệu quả. Đồng thời, nên cho máy vận hành định kỳ để duy trì độ ổn định của linh kiện.
5. Máy hút mùi: Dầu mỡ đông đặc gây tắc nghẽn, giảm hiệu suất
Máy hút mùi trong quá trình hoạt động sẽ tích tụ một lượng lớn dầu mỡ trộn lẫn với bụi bẩn, tạo thành lớp cặn dính đặc bên trong thiết bị. Khi máy vận hành thường xuyên, cánh quạt quay với tốc độ cao giúp đẩy phần dầu mỡ này bám vào thành máy và chảy xuống khay chứa, hạn chế tình trạng tắc nghẽn.
Tuy nhiên, nếu thiết bị bị bỏ không trong thời gian dài, lớp dầu mỡ này sẽ dần đông đặc, kết dính và bám chặt vào cánh quạt cũng như hệ thống dẫn dầu. Hệ quả là khi sử dụng trở lại, lực hút suy giảm rõ rệt, thậm chí cánh quạt có thể bị kẹt, không thể quay. Trong một số trường hợp, dầu mỡ còn có thể rò rỉ ngược ra ngoài qua các khe máy, gây mất vệ sinh và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi nấu nướng.
Thực tế ghi nhận nhiều thiết bị sau thời gian dài không sử dụng gặp tình trạng hoạt động chập chờn, nút bấm kém nhạy hoặc tự ngắt do hệ thống bên trong bị ảnh hưởng bởi dầu mỡ và môi trường.
Trước khi ngừng sử dụng trong thời gian dài, cần vệ sinh toàn bộ máy hút mùi, đặc biệt là khu vực cánh quạt và khay chứa dầu. Việc làm sạch trước khi cất sẽ giúp hạn chế tình trạng đông đặc và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Các chuyên gia khuyến cáo, nhiều thiết bị gia dụng không phù hợp với trạng thái “để không” kéo dài. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ giúp duy trì hiệu suất mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ sản phẩm. Ngược lại, nếu để nhàn rỗi trong thời gian dài, các thiết bị này có thể nhanh chóng xuống cấp, thậm chí hư hỏng hoàn toàn ngay khi vận hành trở lại.
Cho nên, hoặc cân nhắc kỹ trước khi mua sắm, hoặc nếu đã sở hữu, hãy duy trì thói quen sử dụng hoặc vận hành định kỳ. Trong trường hợp buộc phải ngừng sử dụng, cần thực hiện các biện pháp bảo quản phù hợp để tránh thiệt hại không đáng có.
