Bánh chưng từ lâu đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, là linh hồn của ngày Tết Nguyên Đán, gói trọn lòng thành kính của con cháu dâng lên tổ tiên và đất trời. Một chiếc bánh chưng hoàn hảo không chỉ nằm ở vị dẻo của nếp, vị bùi của đậu xanh hay béo ngậy của thịt mỡ, mà còn phải có lớp vỏ xanh mướt mắt - màu của sự đâm chồi nảy lộc và hy vọng cho một năm mới an khang. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, việc giữ cho bánh vừa có màu xanh tự nhiên, vừa không bị mốc hỏng suốt những ngày Tết luôn là bài toán khiến nhiều người nội trợ trăn trở. Để giữ trọn vẹn hương vị truyền thống và đảm bảo sức khỏe cho gia đình, việc nắm vững kỹ thuật nhuộm màu tự nhiên cũng như các phương pháp bảo quản hiện đại là điều vô cùng cần thiết.
Cách làm bánh chưng luôn xanh
Để bánh có màu xanh mướt như ngọc từ trong ra ngoài mà không cần dùng đến phẩm màu, bí quyết nằm ở sự tỉ mỉ trong khâu chuẩn bị gạo nếp với nước cốt lá riềng.
Công đoạn chuẩn bị gạo nếp và nước cốt lá riềng
Đầu tiên, bạn đổ gạo nếp khô vào một chiếc rá rồi đặt cả rá gạo vào trong một chậu nước đầy. Hãy vo sạch gạo nhẹ nhàng qua 2 nước, sau đó nhấc thẳng rá gạo từ chậu lên và đặt lên một thùng hoặc chậu khác để nước chảy ráo tự nhiên. Lưu ý cực kỳ quan trọng là không được xóc gạo lên xuống, vì việc xóc nhiều sẽ khiến hạt gạo dễ bị vỡ khi gói bánh.
Tiếp theo, bạn chọn lượng lá riềng phù hợp, rửa sạch rồi xay nhuyễn lấy nước cốt. Để nước cốt được mịn và không dính tạp chất, bạn cần dùng khăn xô lọc bỏ hoàn toàn cặn lá. Khi gạo đã ráo nước hoàn toàn và đáy rá không còn nhỏ giọt, bạn cho một nhúm muối trắng vào gạo rồi đổ toàn bộ vào chậu nước cốt lá riềng. Dùng tay đảo đều gạo trong khoảng 5 phút để từng hạt nếp thấm màu, sau đó ngâm gạo trong khoảng 1 đến 1.5 tiếng trước khi đem đi gói.
Nếu muốn bánh chưng dẻo hơn, ngâm gạo trước 8 tiếng rồi, ngâm thêm với nước cốt lá riềng trước khi gói 1-1,5 tiếng.
Những yếu tố ảnh hưởng đến sắc xanh của bánh
Màu sắc của bánh sau khi luộc chín phụ thuộc vào độ già của lá riềng, thời tiết lúc cắt lá và độ đậm đặc của nước cốt. Thông thường, lá riềng già cắt vào lúc trời mưa sẽ cho sắc xanh đẹp và mướt hơn so với lá hái vào mùa khô hạn.
Cách bảo quản bánh chưng luôn tươi ngon và an toàn
Sau khi có những chiếc bánh xanh mướt, việc bảo quản đúng cách giúp tránh tình trạng bánh bị ẩm ướt, mốc hay biến chất làm ảnh hưởng đến sức khỏe.
Sơ chế sau khi luộc và bảo quản ở nơi thoáng mát
Bánh sau khi luộc xong cần được để ráo nước hoàn toàn. Đối với bánh chưng vuông, bạn nên ép dưới vật nặng để nước thoát ra nhanh chóng, giúp tránh tình trạng bánh bị nhão hay dễ bị thiu. Ở điều kiện thoáng mát và khô ráo, bánh có thể giữ được hương vị tốt, nhưng nếu thời tiết có độ ẩm cao như mùa xuân ở miền Bắc, nấm mốc rất dễ phát triển nên bánh chỉ có thể để được khoảng 2 đến 3 ngày.
Sử dụng tủ lạnh và hút chân không
Phương pháp hiệu quả nhất hiện nay là bảo quản bánh trong ngăn mát tủ lạnh với nhiệt độ lý tưởng từ 5 đến 10 độ C. Tủ lạnh giúp giảm độ ẩm xung quanh bánh, ngăn chặn sự phát triển của nấm mốc. Để bánh không bị khô hay ám mùi thực phẩm khác, bạn nên dùng màng bọc thực phẩm bọc kín hoặc dùng túi hút chân không. Bánh chưng được hút chân không có thể để được khoảng 1 tuần ở nhiệt độ thường và lên đến 20 ngày trong ngăn mát tủ lạnh.
Ngoài ra các bạn nên lưu ý, để tránh bánh mốc hỏng thì ngay từ khâu gói, bạn cần sơ chế lá rong thật sạch nhé.
Những lưu ý quan trọng để đảm bảo sức khỏe
Khi sử dụng, bạn nên ăn đến đâu cắt bánh đến đó, phần chưa dùng cần được bọc kín và cất ngay vào tủ lạnh để giữ độ tươi ngon. Dù bánh có thể bảo quản lâu, nhưng các chuyên gia khuyên bạn nên sử dụng hết trong vòng 7 ngày để đảm bảo hương vị tốt nhất.
Tuyệt đối không ăn bánh đã có dấu hiệu mốc dù chỉ là một phần nhỏ, vì nấm mốc có thể lan rộng và gây hại cho sức khỏe. Việc gói số lượng bánh vừa đủ dùng cũng là cách giúp bạn bảo quản bánh tốt hơn và tránh lãng phí trong dịp Tết.
