Từng bị xem là cỏ dại mọc ven ruộng, thậm chí chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc, nhưng vài năm trở lại đây, rau dền gai bất ngờ “lên đời” thành món ăn được nhiều người thành thị săn đón. Không chỉ gây tò mò bởi hương vị đặc trưng, loại rau này còn được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng, đặc biệt phù hợp với phụ nữ mang thai.
Rau dền là nhóm rau quen thuộc trong bữa cơm của người Việt, với nhiều loại như dền đỏ, dền cơm, dền tía… Trong đó, dền gai (tên khoa học Amaranthus spinosus) là một biến thể mọc hoang phổ biến ở nông thôn. Loài cây thân thảo này có sức sống mạnh mẽ, rễ ăn sâu, chịu hạn tốt nên dễ dàng phát triển trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau, từ đồng bằng đến miền núi.
Rau dền gai chứa nhiều dinh dưỡng, tốt cho bà bầu.
Cây dền gai có thân mọc thẳng, phủ lớp lông tơ mịn, màu xanh đậm hoặc pha đỏ tía. Trên thân có những chiếc gai nhỏ, mềm, không gây đau khi chạm vào cũng là đặc điểm khiến loại rau này được gọi là “dền gai”. Lá cây xanh, đôi khi viền đỏ, hoa mọc thành chùm ở đầu cành hoặc kẽ lá. Chu kỳ sinh trưởng của dền gai khá ngắn, chỉ khoảng một tháng là có thể thu hoạch, vì vậy từng xuất hiện dày đặc ở các ruộng vườn.
Trước đây, rau dền gai thường mọc xen lẫn trong các luống khoai, đậu hay ven bờ ruộng. Người dân đi làm đồng tiện tay hái về nấu canh hoặc xào, phần còn lại dùng làm thức ăn cho gia cầm. Tuy nhiên, theo thời gian, khi nguồn rau sạch tự nhiên ngày càng khan hiếm, loại rau dại này dần được “tái khám phá” và trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua.
Hiện nay, rau dền gai không còn phổ biến như trước, nhưng thỉnh thoảng vẫn xuất hiện tại các chợ dân sinh ở Hà Nội với giá từ 10.000 - 50.000 đồng/kg. Sự “hiếm có khó tìm” cùng với giá trị dinh dưỡng đã khiến loại rau này trở thành lựa chọn được nhiều gia đình quan tâm, đặc biệt là phụ nữ mang thai.
Axit folic trong rau dền gai hỗ trợ ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, rau dền nói chung và dền gai nói riêng chứa hàm lượng vitamin và khoáng chất dồi dào như canxi, sắt, photpho… Đây là một trong những nhóm rau có giá trị dinh dưỡng cao, phù hợp với nhiều đối tượng, trong đó có mẹ bầu.
Một trong những lợi ích nổi bật của rau dền là hàm lượng axit folic cao, dưỡng chất quan trọng giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi và hỗ trợ phát triển não bộ. Trung bình 100g rau dền có thể cung cấp gần 420 microgram folate, cao hơn nhiều so với một số loại trái cây phổ biến như bơ hay cam.
Bên cạnh đó, rau dền còn là nguồn bổ sung sắt tự nhiên, giúp phụ nữ mang thai hạn chế tình trạng thiếu máu. Trong thai kỳ, nhu cầu sắt của cơ thể tăng cao để phục vụ quá trình tạo máu và nuôi dưỡng thai nhi. Việc bổ sung rau dền vào thực đơn có thể góp phần hỗ trợ sản sinh hồng cầu, giúp mẹ duy trì thể trạng ổn định.
Không chỉ vậy, lượng canxi trong rau dền cũng rất đáng chú ý, thậm chí cao hơn cả sữa bò ở một số thời điểm. Nhờ đó, loại rau này góp phần giúp mẹ bầu củng cố hệ xương, đồng thời hỗ trợ sự phát triển xương và răng của thai nhi.
Hàm lượng chất xơ dồi dào trong rau dền còn giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm nguy cơ táo bón - tình trạng phổ biến trong thai kỳ. Ngoài ra, theo y học cổ truyền, rau dền có tính mát, vị ngọt, giúp thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, phù hợp với những mẹ bầu thường xuyên bị nóng trong, nổi mụn hoặc mẩn ngứa.
Rau dền gai có thể chế biến thành nhiều món canh ngon, mát.
Dù mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng rau dền cũng cần có sự điều chỉnh hợp lý. Các chuyên gia khuyến cáo không nên ăn quá thường xuyên, bởi rau dền chứa lượng purin nhất định. Khi tiêu thụ quá nhiều, purin có thể chuyển hóa thành axit uric, làm tăng nguy cơ gout, sỏi thận hoặc gây áp lực lên hệ tiêu hóa. Phụ nữ mang thai nên giới hạn khoảng 2–3 bữa rau dền mỗi tuần.
Ngoài ra, do có tính mát, rau dền không phù hợp với người đang gặp vấn đề về tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng hoặc dạ dày yếu. Một lưu ý quan trọng khác là không nên sử dụng rau dền đã để qua đêm ở nhiệt độ thường. Hàm lượng nitrat trong rau có thể chuyển hóa thành nitrit không tốt cho sức khỏe. Nếu cần bảo quản, nên để trong tủ lạnh và hâm nóng kỹ trước khi dùng.
Từ một loại rau mọc hoang, ít được chú ý, rau dền gai ngày nay đã trở thành thực phẩm được nhiều người tìm kiếm. Không chỉ mang hương vị dân dã, loại rau này còn chứa nhiều dưỡng chất quý giá, đặc biệt phù hợp với phụ nữ mang thai nếu sử dụng đúng cách.
Xem clip: Hướng dẫn chế độ dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai - Nguồn: Sức khoẻ & Đời sống.
