Nhắc đến củ cải, nhiều người thường chỉ quan tâm đến phần củ trắng, giòn và mọng nước mà ít để ý những tán lá xanh mọc phía trên. Thực tế, lá củ cải cũng là một loại rau có thể chế biến thành nhiều món ăn, từ luộc, xào, nấu canh đến muối dưa. Phần lá non có độ giòn, vị cay hăng nhẹ, càng nhai kỹ càng cảm nhận rõ vị ngọt thanh.
Cây củ cải có phần thân rất ngắn, gần như nằm sát gốc. Từ đây, các cuống lá mọc thành từng cụm, xòe rộng tạo thành tán xanh phía trên mặt đất. Lá thường có màu xanh từ nhạt đến đậm tùy giống, phiến khá lớn, mép lá lượn hoặc có răng cưa nhỏ. Bề mặt lá hơi ráp, phủ một lớp lông mịn, trong khi cuống dài, mọng nước và có độ giòn nhất định.
Lá non thường được sử dụng phổ biến hơn bởi có kết cấu mềm, ít xơ và vị dịu. Khi cây lớn, lá dày hơn, cuống chắc và lượng xơ cũng tăng lên. Đặc trưng của loại rau này là vị hăng, cay nhẹ pha chút đắng. Tuy nhiên, sau khi luộc hoặc xào, vị cay hăng giảm đáng kể, thay vào đó là hậu vị ngọt và mùi thơm đặc trưng của rau họ cải.
Trong bữa cơm gia đình, lá củ cải có thể biến tấu thành nhiều món đơn giản. Cách làm quen thuộc nhất là luộc hoặc chần sơ rồi chấm nước mắm, kho quẹt. Rau giữ được độ giòn của cuống, vị thanh của lá và khá bắt vị khi ăn cùng cơm nóng.
Lá non cũng có thể thái nhỏ để xào tỏi, xào thịt bò hoặc xào trứng. Khi gặp nhiệt, phần lá mềm nhanh nhưng cuống vẫn giữ được độ giòn, tạo cảm giác khá thú vị khi ăn. Nếu thích những món có vị thanh, lá củ cải còn có thể nấu canh với thịt băm, tôm hoặc cá khô. Vị hơi cay và đắng của rau giúp nước canh có thêm chiều sâu thay vì quá nhạt.
Một cách tận dụng khác là muối dưa. Lá và cuống sau khi sơ chế, phơi hoặc làm héo nhẹ rồi đem muối có thể trở thành món dưa chua giòn, thường được ăn kèm thịt kho, cá chiên hoặc các món nhiều dầu mỡ. Với những bó lá già, người nội trợ cũng có thể lựa phần non, bỏ lá quá xơ để món ăn dễ ăn hơn.
Lá củ cải còn có ưu điểm là có thể thu hoạch khá sớm. Nếu trồng với mục đích lấy rau, khoảng 20-30 ngày sau gieo, người trồng đã có thể tỉa những lá non đầu tiên. Với ruộng trồng củ, lá cũng có thể được tận dụng trong quá trình cây phát triển, nhưng cần thu hái vừa phải để không ảnh hưởng đến khả năng nuôi củ.
Trong danh sách 18 loại rau tốt trên thế giới được CDC Mỹ công nhận, lá củ cải xếp ở vị trí thứ 11 với điểm dinh dưỡng: 62,12.
Lợi ích của lá củ cải trắng với sức khỏe
Hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường chất xơ
Lá củ cải trắng chứa chất xơ, có thể góp phần hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và thúc đẩy nhu động ruột. Đưa loại rau này vào thực đơn hợp lý có thể giúp hạn chế tình trạng táo bón, đồng thời hỗ trợ đường ruột hoạt động ổn định hơn. Lá củ cải cũng chứa lượng nước đáng kể, phù hợp với chế độ ăn nhiều rau xanh.
Bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ sức đề kháng
Không chỉ có phần củ, lá củ cải trắng cũng cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin A, vitamin C, sắt, phốt pho và thiamine. Vitamin C cùng các hợp chất chống oxy hóa trong rau góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do, trong khi sắt tham gia vào quá trình tạo máu và vận chuyển oxy trong cơ thể.
Có lợi cho sức khỏe tim mạch
Lá củ cải trắng có chứa kali, một khoáng chất cần thiết cho hoạt động của cơ bắp và hệ thần kinh, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp. Kết hợp rau xanh giàu kali với chế độ ăn cân bằng, ít muối có thể góp phần duy trì sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, lá củ cải không thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị đối với người mắc bệnh huyết áp hay tim mạch.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Nhờ chứa chất xơ và có hàm lượng năng lượng không cao, lá củ cải trắng có thể được sử dụng trong chế độ ăn hướng tới kiểm soát đường huyết. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, từ đó hỗ trợ duy trì mức đường huyết ổn định hơn. Người mắc hoặc có nguy cơ mắc tiểu đường vẫn cần xây dựng khẩu phần ăn phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn.
Bổ sung chất chống oxy hóa
Các hợp chất chống oxy hóa và vitamin có trong lá củ cải trắng giúp cơ thể chống lại tác động của các gốc tự do. Một số nghiên cứu về rau họ cải cũng cho thấy các hợp chất thực vật trong nhóm rau này có tiềm năng liên quan đến việc bảo vệ tế bào. Tuy nhiên, không nên xem lá củ cải như một thực phẩm có khả năng điều trị hoặc phòng ngừa ung thư.
Hỗ trợ bài tiết nước
Lá củ cải trắng chứa nhiều nước và kali, góp phần duy trì cân bằng chất lỏng trong cơ thể. Một số cách sử dụng truyền thống còn dùng nước ép lá củ cải với mục đích hỗ trợ bài tiết. Dù vậy, chưa nên xem nước ép lá củ cải là phương pháp “thải độc” hay điều trị các bệnh về đường tiết niệu.
Có thể giúp giảm cảm giác khó chịu ở xương khớp
Lá củ cải trắng cung cấp một số vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể, nhưng chưa có đủ bằng chứng để khẳng định việc đắp hỗn hợp lá củ cải với đường có thể điều trị thấp khớp hay các bệnh lý xương khớp. Với tình trạng đau kéo dài, sưng hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên thăm khám thay vì tự điều trị bằng các bài thuốc dân gian.
