Trên các diễn đàn dành cho phụ huynh, chủ đề có nên nhắn tin, gọi điện cho giáo viên ngoài giờ làm việc đang nhận được nhiều sự quan tâm. Không ít ý kiến cho rằng sau một ngày đứng lớp, giáo viên cũng cần có khoảng thời gian riêng để nghỉ ngơi, chăm sóc gia đình và phục hồi năng lượng.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, phụ huynh cho rằng việc trao đổi với giáo viên là cần thiết trong quá trình đồng hành cùng con. Đặc biệt, với những tình huống phát sinh đột xuất, việc liên hệ ngoài giờ đôi khi là khó tránh khỏi.
Chủ đề có nên nhắn tin, gọi điện cho giáo viên ngoài giờ làm việc đang nhận được nhiều sự quan tâm trên diễn đàn dành cho phụ huynh
Thực tế, điều khiến nhiều giáo viên cảm thấy áp lực không hẳn là một vài tin nhắn ngoài giờ, mà là việc điện thoại liên tục xuất hiện những cuộc gọi, tin nhắn vào sáng sớm hoặc đêm muộn, kể cả với những vấn đề không quá cấp thiết như xin nghỉ học, hỏi lịch học hay một thông tin đã được thông báo trước.
Khi ranh giới giữa thời gian làm việc và thời gian riêng ngày càng mờ đi, câu hỏi đặt ra là phụ huynh và giáo viên nên thiết lập giới hạn liên lạc như thế nào để vừa đảm bảo việc trao đổi về học sinh, vừa tôn trọng thời gian nghỉ ngơi của mỗi bên.
Theo các chuyên gia tâm lý học đường, thay vì tranh luận việc phụ huynh “có được” liên hệ ngoài giờ hay không, điều quan trọng hơn là xác định việc gì cần trao đổi, thời điểm nào phù hợp, kênh liên lạc nào nên được sử dụng và mức độ phản hồi mà mỗi bên có thể kỳ vọng.
Không chỉ là một tin nhắn, mà là áp lực phải phản hồi
Thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành (Giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) chia sẻ, sau giờ lên lớp, giáo viên cũng là một người bình thường, có gia đình, con cái, thời gian cho bản thân và nhu cầu nghỉ ngơi để tái tạo năng lượng. Một vài tin nhắn ngoài giờ có thể không phải vấn đề lớn. Nhưng nếu điện thoại liên tục xuất hiện tin nhắn, cuộc gọi vào sáng sớm, giờ ăn cơm, tối muộn hoặc giáo viên luôn có cảm giác mình phải lập tức kiểm tra, phản hồi, họ có thể dần rơi vào trạng thái khó tách mình khỏi vai trò nghề nghiệp.
“Con người cần có những khoảng thời gian thực sự được ngắt kết nối khỏi vai trò nghề nghiệp. Nếu thời gian nghỉ vẫn liên tục bị các yêu cầu công việc chen vào, khả năng phục hồi sẽ giảm đi”, ông Thành phân tích.
Ở góc độ khác, thạc sĩ tâm lý Lê Minh Huân cho rằng cần nhìn vào cả khối lượng công việc thực tế của giáo viên. Sau giờ đứng lớp, nhiều thầy cô vẫn còn giáo án, kế hoạch, chấm bài, sổ sách, hoạt động của trường và hàng loạt công việc gia đình. Nếu những cuộc gọi, tin nhắn của phụ huynh tiếp tục xuất hiện trong khoảng thời gian này, thời gian dành cho bản thân và gia đình càng bị thu hẹp.
Theo các chuyên gia tâm lý, giáo viên cũng cần được “ngắt kết nối” với công việc sau giờ lên lớp. (Ảnh minh họa)
Theo ông, giáo viên nhiều khi rơi vào thế “chẳng đặng đừng”, mắc kẹt giữa trách nhiệm với học sinh, kỳ vọng của phụ huynh và công việc cá nhân. Vì thương học trò, nể phụ huynh hoặc nghĩ mình có thể hỗ trợ giải quyết vấn đề, không ít giáo viên tiếp tục xử lý việc trường lớp ngay cả khi ngày làm việc đã kết thúc.
“Giáo viên cũng cần không gian riêng, thời gian cho bản thân và cần nghỉ ngơi mới có thể tiếp tục hành trình trồng người bằng đam mê và hạnh phúc.
Điều gây áp lực không nhất thiết nằm ở một cuộc gọi hay một tin nhắn đơn lẻ, mà ở cảm giác luôn phải sẵn sàng. Khi giáo viên phải thường xuyên kiểm tra điện thoại, lo bỏ sót tin nhắn hoặc cảm thấy cần trả lời ngay để tránh phụ huynh phàn nàn, khoảng thời gian nghỉ ngơi thực chất không còn trọn vẹn. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi tâm lý, đời sống cá nhân và năng lượng mà giáo viên mang trở lại lớp học", ông Huân phân tích.
Ranh giới nằm ở tính cấp thiết
Ông Võ Minh Thành phân tích, phụ huynh hoàn toàn có nhu cầu chính đáng được trao đổi với giáo viên về việc học tập, tâm lý và những vấn đề của con. Tuy nhiên, trước khi nhắn hoặc gọi, phụ huynh có thể tự hỏi: “Việc này có thực sự cần giáo viên xử lý ngay lúc này không, hay có thể đợi đến giờ làm việc?”.
Thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành chia sẻ, phụ huynh nên cân nhắc mức độ cấp thiết trước khi liên hệ giáo viên ngoài giờ.
Nếu trẻ gặp sự cố về sức khỏe, an toàn, có tình huống bất thường nghiêm trọng hoặc vấn đề cần giáo viên biết ngay để phối hợp, việc liên hệ ngoài giờ là dễ hiểu. Ngược lại, những việc như hỏi lại lịch học, xin thông tin đã được thông báo trong nhóm, hỏi bài tập, xin tài liệu hay báo một vấn đề hành chính có thể chờ đến ngày hôm sau.
TS Vũ Việt Anh - Chuyên gia tâm lý học đường, cố vấn giáo dục và phát triển con người - gợi ý phụ huynh có thể đặt ra 3 câu hỏi trước khi liên hệ: Việc này có thực sự cần xử lý ngay không? Tôi đang liên hệ đúng người, đúng kênh chưa? Nếu giáo viên trả lời vào ngày mai thì có gây ra hậu quả đáng kể nào không?
Phụ huynh có thể chỉ có thời gian rảnh vào buổi tối và gửi tin nhắn lúc đó. Điều này không nhất thiết là sai. Nhưng một tin nhắn được gửi đi lúc 21h không đồng nghĩa giáo viên phải trả lời vào 21h05.
Phụ huynh cần nhìn nhận rõ: giải quyết công việc sau giờ làm không phải mặc nhiên là nhiệm vụ của giáo viên. Khi thầy cô nghe điện thoại hoặc trả lời tin nhắn trong thời gian riêng, đó là sự hỗ trợ dành cho phụ huynh và học sinh, chứ không nên được xem là nghĩa vụ phải thực hiện bất cứ lúc nào.
Cần một quy ước liên lạc cụ thể: "Đúng việc – Đúng kênh – Đúng thời điểm"
Theo các chuyên gia, nhà trường và giáo viên cần chủ động xây dựng một nguyên tắc giao tiếp rõ ràng ngay từ đầu năm học.
Theo chuyên gia Võ Minh Thành, giáo viên có thể thông báo trước với phụ huynh về thời gian thuận tiện để trao đổi và cách xử lý những trường hợp khẩn cấp. Chẳng hạn, những nội dung không khẩn cấp sẽ được phản hồi trong khung giờ phù hợp, trong khi các vấn đề liên quan đến sức khỏe, an toàn hoặc tình huống đặc biệt của học sinh có thể được liên hệ trực tiếp.
Khi giới hạn được nói rõ từ đầu, phụ huynh sẽ biết khi nào cần chờ và giáo viên cũng không phải mang tâm lý rằng mọi tin nhắn đều cần được trả lời ngay.
Nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong việc xây dựng các kênh thông tin chính thức để phụ huynh có thể tự tra cứu lịch học, lịch kiểm tra, thông báo hoặc các thủ tục xin phép nghỉ học. Khi những thông tin này có thể được tiếp cận dễ dàng, phụ huynh sẽ bớt phụ thuộc vào điện thoại cá nhân của giáo viên.
Về phía phụ huynh, ông Thành gợi ý nguyên tắc “3 kiểm tra”: kiểm tra thông báo, kiểm tra nhóm lớp và kiểm tra xem vấn đề có thực sự khẩn cấp hay không trước khi liên hệ trực tiếp với giáo viên.
TS Vũ Việt Anh cũng cho rằng việc thiết lập một quy ước chung là cần thiết, thay vì chỉ yêu cầu từng cá nhân tự điều chỉnh. Theo ông, có thể xây dựng nguyên tắc “đúng việc – đúng kênh – đúng thời điểm”. Với những vấn đề phức tạp, phụ huynh và giáo viên có thể hẹn một cuộc trao đổi trực tiếp thay vì kéo dài qua nhiều tin nhắn.
Theo TS Vũ Việt Anh, cần thống nhất quy ước liên lạc để giảm áp lực cho cả phụ huynh và giáo viên.
Bên cạnh đó, hai bên nên thống nhất trước về thời gian phản hồi. Những vấn đề không khẩn cấp có thể được trả lời trong giờ làm việc hoặc trong vòng một ngày làm việc. Khi kỳ vọng được thống nhất, phụ huynh không phải chờ đợi trong sốt ruột còn giáo viên cũng không chịu áp lực phải trực điện thoại liên tục.
Giáo viên cũng cần được quyền thiết lập ranh giới một cách lịch sự. Một lời phản hồi như “Cô đã nhận được thông tin của anh chị, nội dung này cô xin phép trao đổi kỹ hơn vào giờ làm việc ngày mai” vừa thể hiện trách nhiệm, vừa giúp bảo vệ thời gian riêng.
"Ranh giới không phải để hai bên xa nhau, mà để có thể đồng hành với nhau lâu hơn. Khi phụ huynh tôn trọng thời gian riêng của giáo viên, giáo viên chủ động thiết lập nguyên tắc và nhà trường xây dựng được cơ chế giao tiếp rõ ràng, chiếc điện thoại sẽ trở thành công cụ kết nối thay vì nguồn áp lực kéo dài ngày làm việc.
Thước đo cuối cùng không phải là giáo viên đã trả lời phụ huynh nhanh đến đâu, hay phụ huynh được phép nhắn bao nhiêu lần. Điều quan trọng hơn là: Cách những người lớn giao tiếp với nhau có đang tạo ra một môi trường tốt hơn cho đứa trẻ hay không", TS Vũ Việt Anh nhấn mạnh.
