Căn cứ Điều 6 Nghị định 59/2023/NĐ-CP, việc chuẩn bị bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được thực hiện theo các bước sau:
Trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã
-
Ban hành quyết định tổ chức bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố; đồng thời chủ trì, phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ và triển khai thực hiện chậm nhất 20 ngày trước ngày tổ chức họp cộng đồng dân cư.
-
Ban hành quyết định thành lập Tổ bầu cử chậm nhất 10 ngày trước ngày họp dân, sau khi thống nhất với Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã.
Thành phần Tổ bầu cử gồm:
-
Đại diện Ban Công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố làm Tổ trưởng;
-
Các thành viên là đại diện tổ chức đoàn thể, chính trị - xã hội và đại diện hộ gia đình tại địa bàn (không phải người ứng cử).
Các quyết định liên quan phải được thông báo đến người dân, niêm yết tại nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng và thông tin trên hệ thống truyền thanh hoặc hình thức phù hợp khác, chậm nhất 7 ngày trước ngày bầu cử.
Quy trình hiệp thương, lập danh sách ứng cử
Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố tổ chức họp để dự kiến danh sách người ứng cử; báo cáo chi ủy chi bộ để thống nhất giới thiệu ít nhất 1 người ứng cử. Sau khi có ý kiến của chi ủy, Ban Công tác Mặt trận họp lần cuối để chốt danh sách chính thức (tối thiểu 1 người).
Biên bản cuộc họp (theo mẫu) phải gửi UBND cấp xã chậm nhất 15 ngày trước ngày họp cộng đồng dân cư.
Như vậy, năm 2026, quyết định tổ chức bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố vẫn do Chủ tịch UBND cấp xã ban hành theo quy định hiện hành.
Bí thư chi bộ có được kiêm Tổ trưởng tổ dân phố?
Theo khoản 6 Điều 33 Nghị định 33/2023/NĐ-CP, tại thôn, tổ dân phố có không quá 3 chức danh người hoạt động không chuyên trách hưởng phụ cấp hằng tháng, gồm:
-
Bí thư chi bộ;
-
Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố;
-
Trưởng Ban Công tác Mặt trận.
Quy định cũng khuyến khích việc kiêm nhiệm, trong đó Bí thư chi bộ có thể đồng thời là Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố hoặc Trưởng Ban Công tác Mặt trận.
Khoản 8 Điều 33 của nghị định này còn cho phép Bí thư chi bộ kiêm nhiệm thêm các công việc khác tại thôn, tổ dân phố theo phân công.
Do đó, Bí thư chi bộ được phép kiêm nhiệm chức danh Tổ trưởng tổ dân phố.
Tổ trưởng tổ dân phố có nhiệm vụ, quyền hạn gì?
Theo Điều 10 Thông tư 04/2012/TT-BNV (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 14/2018/TT-BNV), Tổ trưởng tổ dân phố có các nhiệm vụ, quyền hạn chính sau:
-
Triệu tập, chủ trì hội nghị tổ dân phố; tổ chức thực hiện các nội dung đã được người dân bàn và quyết định.
-
Vận động nhân dân thực hiện dân chủ cơ sở, hương ước, quy ước.
-
Tập hợp, phản ánh kiến nghị của người dân tới chính quyền cấp xã.
-
Lập biên bản các nội dung đã được nhân dân bàn và biểu quyết; báo cáo UBND cấp xã.
-
Phối hợp với Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức đoàn thể vận động nhân dân tham gia phong trào.
-
Báo cáo công tác định kỳ 6 tháng và cuối năm trước hội nghị dân cư.
-
Được ký hợp đồng xây dựng công trình do người dân đóng góp kinh phí, sau khi hội nghị dân cư thông qua và bảo đảm đúng quy định.
-
Được phân công nhiệm vụ cho Phó Tổ trưởng; được mời họp, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan; được bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ.
Những quy định trên là cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc tổ chức bầu và xác định vai trò, thẩm quyền của Tổ trưởng tổ dân phố trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
