Nhà sinh học Hongmei Wang, công tác tại Phòng thí nghiệm Trọng điểm Quốc gia về Tế bào gốc và Sinh học Sinh sản ở Bắc Kinh, đang tập trung nghiên cứu các giai đoạn đầu của sự phát triển con người.
Công trình của bà diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng, với tỷ lệ sinh giảm và dân số già hóa nhanh.
Không chỉ riêng Trung Quốc, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang chịu áp lực tương tự khi lực lượng lao động thu hẹp, trong khi chi phí chăm sóc người cao tuổi ngày càng tăng. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, dân số Trung Quốc có thể giảm mạnh vào cuối thế kỷ này.
Sinh năm 1973, Hongmei Wang lớn lên trong thời kỳ chính sách một con, khi gia đình đông con là điều hiếm gặp.
Dù Trung Quốc đã nới lỏng chính sách sinh con, từ hai con năm 2015 và ba con năm 2021, tỷ lệ sinh vẫn chưa cải thiện đáng kể.
Phòng thí nghiệm nơi bà làm việc – từng gắn với kế hoạch hóa gia đình, nay chuyển hướng nghiên cứu sinh sản và phát triển phôi nhằm tìm cách kéo dài thời kỳ sinh sản của phụ nữ.
Một hướng nghiên cứu đáng chú ý là trì hoãn mãn kinh. Các thí nghiệm trên chuột cho thấy điều này có thể khả thi, nhưng theo bà Wang, đây là “con dao hai lưỡi” vì có thể giúp bảo tồn trứng nhưng đồng thời ảnh hưởng đến hormone estrogen, vốn rất quan trọng đối với sức khỏe.
Bà cũng nhấn mạnh sự khác biệt lớn giữa nam và nữ về khả năng sinh sản: nam giới sản xuất hàng triệu tinh trùng mỗi lần, trong khi phụ nữ chỉ có khoảng 400 trứng khả dụng trong cả đời. Vì vậy, ngay cả việc kéo dài khả năng sinh sản thêm một năm cũng có ý nghĩa xã hội lớn.
Nhóm nghiên cứu của bà đã đạt một số kết quả đáng chú ý. Trong một thí nghiệm, tế bào gốc người được cấy vào buồng trứng khỉ vô sinh, dẫn đến sự ra đời của một cá thể khỉ con khỏe mạnh.
Ngoài ra, một thử nghiệm lâm sàng nhỏ trên 63 phụ nữ bị suy buồng trứng sớm cho thấy 4 người đã sinh con sau điều trị. Các phương pháp này hiện đã được cấp bằng sáng chế và chuyển giao cho doanh nghiệp.
Một hướng nghiên cứu khác là khả năng điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt, ví dụ kéo dài lên ba tháng nhằm bảo tồn số lượng trứng. Tuy nhiên, đây vẫn mới chỉ được thử nghiệm trên động vật.
Song song với đó, nhóm của Hongmei Wang cũng đang nghiên cứu giai đoạn phát triển phôi thai – đặc biệt là “quá trình hình thành phôi vị”, giai đoạn quan trọng nhưng còn nhiều bí ẩn khi các tế bào bắt đầu phân hóa để hình thành cơ thể người.
Việc nghiên cứu gặp nhiều trở ngại do hạn chế kỹ thuật và quy định pháp lý, khi phần lớn quốc gia chỉ cho phép nuôi cấy phôi người tối đa 14 ngày. Tuy nhiên, một số quốc gia, trong đó có Trung Quốc, đang xem xét mở rộng giới hạn này để phục vụ nghiên cứu sâu hơn.
Bà Wang cũng hợp tác với các nhà khoa học quốc tế để phát triển mô hình phôi thai từ tế bào gốc, nhằm mô phỏng quá trình phát triển mà không vi phạm quy định đạo đức.
Một mục tiêu dài hạn là tái tạo các cơ quan quan trọng như buồng trứng, phôi và nhau thai – cấu trúc đặc biệt lớn và phức tạp nhưng thường ít được chú ý.
Dù đạt nhiều tiến bộ, Hongmei Wang thừa nhận rằng nghiên cứu vẫn ở giai đoạn sơ khai và chưa thể giải quyết ngay cuộc khủng hoảng nhân khẩu học. Bà cũng cho rằng, bên cạnh khả năng kỹ thuật, điều quan trọng là xã hội có sẵn sàng chấp nhận những can thiệp sâu vào sinh học con người hay không.
