Nghề nghiệp cần tương tác con người sâu sắc
Nhóm đầu tiên là các công việc đòi hỏi trí tuệ cảm xúc và sự thấu hiểu con người, như bác sĩ, y tá, nhà tư vấn, giáo viên, nhà báo. Theo nhận định từ các chuyên gia, còn rất lâu nữa AI mới có thể xây dựng được các mối quan hệ xã hội bền vững, yếu tố cốt lõi trong nhiều ngành nghề.
Y tế được đánh giá là nhóm nghề trụ cột, đứng vững giữa kỷ nguyên AI
AI có thể hỗ trợ chẩn đoán bệnh nhanh và chính xác, nhưng khó thay thế vai trò của bác sĩ trong việc trao đổi, trấn an và đưa ra quyết định điều trị cuối cùng cho bệnh nhân. Hoặc đối với nghề giáo viên, AI có thể tương tác nhưng không thể tạo ra sự kết nối giữa giáo viên và học sinh. Báo chí truyền thông cũng vậy, không chỉ là đem đến thông tin cho cộng đồng mà quá trình truyền đạt cũng cần có sự tương tác qua lại, và chỉ có con người mới có thể cảm nhận được ý nghĩa sâu sắc của những thông tin.
Những ngành nghề thuộc nhóm cần sự tương tác và tạo cảm xúc giữa con người với con người, chắc chắn sẽ không thể bị thay thế bởi AI. Thậm chí, đây còn là nhóm nghề đang khát nhân lực, cơ hội việc làm rộng mở với mức thu nhập cạnh tranh hiện nay với mức lương từ 15 tới 30 triệu đồng/tháng.
Nhóm công việc sáng tạo thực sự
Nhóm nghề thứ hai tương đối an toàn là những công việc đòi hỏi sáng tạo nguyên bản, nơi con người không chỉ làm theo công thức hay tái sắp xếp dữ liệu có sẵn, mà phải tạo ra ý tưởng mới và giá trị mới. các lĩnh vực như khoa học, y học, luật, chiến lược kinh doanh, nơi con người phải đưa ra phán đoán, chiến lược và quyết định phức tạp, vẫn còn “đất sống” rõ ràng.
Những công việc liên quan đến sáng tạo, quản lý và điều phối nhân sự khó bị thay thế bởi AI
Quản lý, điều phối, lãnh đạo đội nhóm hay xử lý tình huống bất cập là những công việc AI rất khó thay thế vì thiếu “trí tuệ xã hội”. Đây đều là những công việc đòi hỏi khả năng đọc cảm xúc, thuyết phục, dung hòa lợi ích và đưa ra quyết định trong bối cảnh thiếu dữ liệu hoàn hảo, những công việc cần sự sáng tạo trong mọi hoàn cảnh mà AI không thể làm được.
AI có thể phân tích số liệu, gợi ý phương án, gợi ý chiến lược kinh doanh hay “xử” theo luật, nhưng không thể chịu trách nhiệm đạo đức hay xử lý mâu thuẫn con người một cách tinh tế. Trong nhiều tình huống, sự sáng tạo sẽ dẫn tới quyết định đúng không nằm ở tối ưu mà ở phù hợp. Đây cũng là nhóm nghề đang khát nhân lực giỏi với mức thu nhập dao động có thể vượt mức 30 triệu đồng/tháng.
Công việc tay nghề cao trong môi trường khó đoán trước
Nhóm thứ ba là các nghề đòi hỏi sự linh hoạt, khéo léo và giải quyết vấn đề trong điều kiện thực tế phức tạp, như thợ điện, thợ sửa ống nước, thợ hàn, kỹ thuật viên bảo trì. Chuyên gia nhận định đây là những công việc luôn đối mặt với tình huống mới. Môi trường làm việc của những người thợ thường phức tạp, biến đổi liên tục và chứa nhiều yếu tố bất ngờ mà máy móc khó thích ứng linh hoạt. Việc “bắt bệnh” thiết bị đôi khi dựa vào cảm giác, âm thanh, mùi hoặc kinh nghiệm tích lũy nhiều năm - những dữ liệu không dễ chuẩn hóa.
Nhóm nghề kỹ thuật có mức lương cạnh tranh, đòi hỏi xử lý tình huống linh hoạt
Để tự động hóa hoàn toàn các công việc này, cần tới những robot mang tính khoa học viễn tưởng. Hiện tại, AI vẫn chưa thể xử lý linh hoạt trong mọi tình huống cần tư duy của những người thợ kỹ thuật lành nghề. Những công việc này cũng cho mức thu nhập tốt đối với người lao động, nếu chăm chỉ có thể kiếm trên 20 triệu đồng/tháng. Thị trường ngày càng mở rộng cơ hội việc làm cho những kỹ thuật viên, thợ thủ công lành nghề và có kinh nghiệm.
Tuy là những ngành nghề không lo bị AI thay thế, nhưng các chuyên gia nhấn mạnh, trước tốc độ phát triển của AI hiện nay, người làm nghề cần chủ động kết hợp công nghệ để nâng cao hiệu quả, tránh bị tụt lại phía sau.
