Dưa hấu là một trong những loại trái cây được ưa chuộng nhất vào mùa hè nhờ vị ngọt mát, nhiều nước và dễ ăn. Tuy nhiên, đối với người mắc bệnh tiểu đường, dưa hấu thường bị xếp vào nhóm thực phẩm cần hạn chế vì lo ngại làm tăng đường huyết.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, dưa hấu không phải là thực phẩm "cấm kỵ" đối với người bệnh tiểu đường. Điều quan trọng không nằm ở việc có ăn hay không, mà là ăn như thế nào, ăn bao nhiêu và vào thời điểm nào để hạn chế nguy cơ đường huyết tăng đột biến.
Chọn thời điểm ăn phù hợp
Một trong những yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là thời điểm ăn dưa hấu. Nhiều người có thói quen ăn trái cây bất cứ lúc nào trong ngày, song điều này không thực sự có lợi cho những người có đường huyết không ổn định.
Các chuyên gia cho biết, nếu ăn dưa hấu khi đói hoặc khi đường huyết lúc đói đang ở mức cao, lượng đường trong máu có thể tăng nhanh hơn. Ngược lại, ăn trái cây vào thời điểm đường huyết tương đối ổn định, chẳng hạn khoảng hai giờ sau bữa ăn hoặc giữa hai bữa chính, sẽ giúp cơ thể xử lý glucose hiệu quả hơn.
Ngoài ra, nếu bữa ăn trước đó đã chứa nhiều tinh bột hoặc thực phẩm giàu carbohydrate, việc ăn thêm dưa hấu ngay sau đó có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa, khiến đường huyết dễ đạt đỉnh cao hơn.
Kiểm soát khẩu phần là yếu tố then chốt
Dù chứa hơn 90% là nước, dưa hấu vẫn cung cấp một lượng carbohydrate đáng kể. Vì vậy, người mắc tiểu đường không nên chủ quan cho rằng đây là loại trái cây "ăn bao nhiêu cũng được".
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, tải lượng đường huyết của dưa hấu ở mức trung bình đến tương đối cao. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu ăn quá nhiều trong một lần, đường huyết vẫn có thể tăng mạnh.
Trên thực tế, không ít người có thói quen ăn nửa quả hoặc thậm chí cả quả dưa hấu trong một lần vì cảm giác loại quả này không gây no. Tuy nhiên, chính việc tiêu thụ quá mức mới là nguyên nhân khiến lượng đường trong máu tăng nhanh sau ăn.
Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên chia nhỏ khẩu phần, ăn lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể để điều chỉnh phù hợp.
Ăn dưa hấu cần tính vào tổng lượng tinh bột trong ngày
Một nguyên tắc quan trọng trong chế độ ăn của người mắc tiểu đường là kiểm soát tổng lượng carbohydrate nạp vào cơ thể. Vì thế, khi ăn dưa hấu hoặc các loại trái cây khác, người bệnh cần cân đối với lượng cơm, bún, mì hoặc bánh mì trong khẩu phần hằng ngày.
Mặc dù được xếp vào nhóm trái cây, dưa hấu vẫn là nguồn cung cấp carbohydrate. Nếu vừa ăn đủ khẩu phần tinh bột như bình thường, vừa bổ sung thêm nhiều dưa hấu, tổng lượng carbohydrate sẽ vượt quá nhu cầu của cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát đường huyết.
Nhiều nghiên cứu về dinh dưỡng cho thấy những người đưa trái cây vào kế hoạch kiểm soát tổng năng lượng và tổng lượng carbohydrate thường duy trì đường huyết ổn định hơn so với những người ăn trái cây một cách tùy ý.
Do đó, thay vì coi dưa hấu là món ăn vặt bổ sung, người bệnh nên xem đây là một phần trong khẩu phần carbohydrate hằng ngày và điều chỉnh lượng tinh bột tương ứng.
Hạn chế ăn dưa hấu quá lạnh và không nên uống nước ép
Trong những ngày nắng nóng, dưa hấu để lạnh hoặc nước ép dưa hấu là lựa chọn yêu thích của nhiều người. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây không phải là cách sử dụng tối ưu đối với người mắc tiểu đường.
Dưa hấu quá lạnh có thể gây kích thích đường tiêu hóa ở một số người, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn. Trong khi đó, nước ép dưa hấu lại tiềm ẩn nguy cơ làm tăng đường huyết nhanh hơn so với ăn nguyên miếng.
Nguyên nhân là quá trình ép lấy nước đã loại bỏ phần lớn chất xơ - thành phần có vai trò làm chậm tốc độ hấp thu đường. Khi thiếu chất xơ, lượng đường trong trái cây sẽ đi vào máu nhanh hơn, khiến đường huyết tăng mạnh sau khi sử dụng.
Bên cạnh đó, nước ép cũng không tạo cảm giác no như khi ăn trực tiếp, khiến người dùng dễ tiêu thụ lượng lớn đường tự nhiên mà không nhận ra.
Không cần kiêng hoàn toàn nhưng phải ăn đúng cách
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng dưa hấu không phải là thực phẩm bị cấm đối với người mắc bệnh tiểu đường. Nếu biết lựa chọn thời điểm phù hợp, kiểm soát khẩu phần, cân đối với lượng tinh bột trong bữa ăn và ưu tiên ăn nguyên quả thay vì ép nước, người bệnh vẫn có thể thưởng thức loại trái cây này trong mùa hè.
Về lâu dài, việc kiểm soát đường huyết hiệu quả không phụ thuộc vào việc loại bỏ một loại thực phẩm cụ thể mà nằm ở việc xây dựng chế độ ăn khoa học, cân bằng và duy trì thói quen ăn uống hợp lý mỗi ngày.
