Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, không ít sinh viên và phụ huynh lo ngại về nguy cơ mất việc trong tương lai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy AI không thể thay thế hoàn toàn những ngành nghề đòi hỏi tư duy chiến lược, khả năng phân tích bối cảnh, ra quyết định linh hoạt và sự tương tác sâu với con người.
Trong khối kinh tế, có những ngành không chỉ khó bị AI thay thế, mà còn đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng, mang đến cơ hội việc làm rộng mở, mức thu nhập hấp dẫn và lộ trình thăng tiến rõ ràng cho sinh viên vừa mới tốt nghiệp.
Dưới đây là 5 ngành khối kinh tế được dự báo “an toàn” trước làn sóng AI, đồng thời dễ xin việc và được doanh nghiệp săn đón ngay sau khi ra trường.
Logistics - Quản lý chuỗi cung ứng
Logistics được xem là “mạch máu” của nền kinh tế hiện đại, đóng vai trò kết nối sản xuất, phân phối và tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu. Khi thương mại điện tử, xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp bùng nổ, nhu cầu tối ưu chuỗi cung ứng ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng chính là lý do logistics được xếp vào nhóm ngành khó bị AI thay thế.
Dù AI có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu, quản lý kho hay tối ưu tuyến đường, nhưng các quyết định mang tính chiến lược như thiết kế mạng lưới logistics, xử lý khủng hoảng chuỗi cung ứng, đàm phán với đối tác, quản trị rủi ro vận tải… vẫn cần con người có kinh nghiệm để xử lý và kiểm soát những rủi ro trong quá trình vận hành.
Thực tế cho thấy, các biến động trên thị trường làm gián đoạn quá trình vận tải toàn cầu đều đòi hỏi khả năng ứng biến linh hoạt của người làm Logistic để điều phối, quản lý, đảm bảo quá trình này diễn ra mượt mà - điều mà AI khó đảm nhiệm trọn vẹn.
Logistics và Quản lý Chuỗi cung ứng là ngành “hot”, với cơ hội việc làm ở mọi loại hình doanh nghiệp, thuộc mọi lĩnh vực kinh doanh, mọi quy mô, đặc biệt là tại những tập đoàn đa quốc gia.
Tại Việt Nam, logistics đang là ngành thiếu nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các vị trí quản lý chuỗi cung ứng, logistics quốc tế, vận tải đa phương thức và quản lý kho thông minh. Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hãng tàu, công ty logistics, khu công nghiệp, sàn thương mại điện tử hoặc các tập đoàn đa quốc gia.
Về thu nhập, mức lương khởi điểm của sinh viên logistics dao động từ 10-15 triệu đồng/tháng. Với 3-5 năm kinh nghiệm, con số này có thể tăng lên 25-40 triệu đồng/tháng, đặc biệt ở các doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài.
Kinh doanh quốc tế
Trong xu thế hội nhập sâu rộng, Kinh doanh quốc tế trở thành ngành học giàu tiềm năng và có thể phát triển xa hơn trong tương lai. Ngành này không chỉ dựa vào dữ liệu hay quy trình, mà còn phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng con người: đàm phán, thấu hiểu văn hóa, xây dựng quan hệ và ra quyết định trong môi trường đa quốc gia.
Do đó, để làm trong lĩnh vực Kinh doanh quốc tế đòi hỏi sinh viên phải tích lũy kinh nghiệm trong thời gian dài và cọ xát với thực tế để ứng phó với các tình huống khác nhau từ đó đưa ra quyết định phù hợp với
AI có thể hỗ trợ phân tích thị trường, dự báo xu hướng tiêu dùng hay xử lý dữ liệu thương mại, nhưng việc thương lượng hợp đồng, xử lý tranh chấp, xây dựng chiến lược mở rộng thị trường mới hay điều phối chuỗi đối tác quốc tế vẫn cần yếu tố con người.
Sinh viên theo học ngành Kinh tế quốc tế sẽ được trang bị kiến thức sâu rộng về lý thuyết kinh tế vĩ mô và vi mô, chính sách thương mại quốc tế, tài chính quốc tế, và các vấn đề phát triển kinh tế toàn cầu.
Sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như chuyên viên xuất nhập khẩu, phát triển thị trường quốc tế, quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyên viên mua hàng quốc tế hay tư vấn thương mại. Đây cũng là ngành mở ra cơ hội làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia, tổ chức thương mại hoặc doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.
Thu nhập ngành này khá cạnh tranh, mức lương khởi điểm thường từ 12-18 triệu đồng/tháng. Với những người giỏi ngoại ngữ, có kinh nghiệm thực chiến và kỹ năng đàm phán tốt, mức thu nhập có thể đạt 40-60 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn khi làm việc tại thị trường quốc tế.
Digital Marketing
Digital Marketing là một trong những ngành chịu tác động rõ rệt nhất của AI, nhưng thực chất là không dễ bị thay thế. AI có thể tự động hóa nhiều khâu như chạy quảng cáo, phân tích dữ liệu, gợi ý nội dung hay tối ưu chi phí. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi của Marketing chiến lược, sáng tạo và thấu hiểu hành vi con người vẫn nằm trong tay con người.
Trong những năm qua, Digital Marketing là lĩnh vực HOT, thu hút sự quan tâm của sinh viên.
Việc xây dựng định vị thương hiệu, kể câu chuyện phù hợp với từng nhóm khách hàng, xử lý khủng hoảng truyền thông hay đưa ra chiến lược dài hạn là những nhiệm vụ đòi hỏi cảm xúc, kinh nghiệm và trực giác - điều mà AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp càng cần những marketer biết “điều khiển” AI để tối ưu hiệu quả, thay vì bị AI thay thế.
Nhu cầu nhân lực Digital Marketing tại Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt ở các mảng chiến lược nội dung, xây dựng thương hiệu số và phân tích dữ liệu marketing.
Sinh viên có thể làm việc tại agency, doanh nghiệp, các công ty startup…mức lương khởi điểm của ngành này dao động từ 10-15 triệu đồng/tháng. Với các vị trí senior hoặc cấp quản lý, thu nhập có thể đạt 30-50 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn nếu làm việc cho thị trường quốc tế.
Kế toán - Kiểm toán
Nhiều người cho rằng Kế toán - Kiểm toán sẽ sớm bị AI thay thế. Thực tế, AI chỉ thay thế kế toán ghi chép, thống kê dữ liệu chứ không thể thay thế kế toán viên, kiểm toán viên có kinh nghiệm chuyên sâu để phân tích và đưa ra những quyết định cuối cùng.
Trong thời đại số, vai trò của ngành Kế toán - Kiểm toán không hề suy giảm mà còn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Khi doanh nghiệp ngày càng phức tạp về mô hình kinh doanh, chuẩn mực kế toán, thuế và tuân thủ pháp lý, nhu cầu về những chuyên gia có khả năng phân tích tài chính, kiểm soát rủi ro, tư vấn chiến lược và đảm bảo minh bạch tài chính ngày càng tăng. AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, nhưng việc đánh giá rủi ro, đưa ra ý kiến kiểm toán hay tư vấn tài chính vẫn cần con người chịu trách nhiệm pháp lý và đạo đức nghề nghiệp.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp, tập đoàn và công ty kiểm toán đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực kế toán - kiểm toán chất lượng cao, đặc biệt là những người am hiểu chuẩn mực quốc tế và chuyển đổi số.
Mức lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường khoảng 8-12 triệu đồng/tháng. Với 5-7 năm kinh nghiệm, đặc biệt ở các công ty kiểm toán lớn hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thu nhập có thể đạt 30-60 triệu đồng/tháng.
Tài chính - Ngân hàng
Ngành Tài chính - Ngân hàng là một trong những lĩnh vực ứng dụng AI sớm nhất, từ chấm điểm tín dụng, quản lý rủi ro đến ngân hàng số.
Song, AI hỗ trợ xử lý dữ liệu và tự động hóa quy trình, nhưng các quyết định liên quan đến chiến lược tài chính, quản trị rủi ro hệ thống, tư vấn đầu tư, quản lý danh mục tài sản hay phát triển sản phẩm tài chính mới vẫn cần con người có chuyên môn sâu và bản lĩnh nghề nghiệp.
Các quyết định tài chính quan trọng đòi hỏi tư duy, kinh nghiệm và sự nhạy bén, do đó những khâu này phải do con người quyết định nên lĩnh vực này sẽ khó bị AI thay thế.
Theo dự đoán, thị trường tài chính số toàn cầu tiếp tục tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2025-2030, kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực tài chính - ngân hàng có khả năng kết hợp giữa chuyên môn tài chính và công nghệ.
Tại Việt Nam, mức lương khởi điểm của sinh viên ngành này từ 10–15 triệu đồng/tháng. Với các vị trí chuyên gia tài chính, quản lý rủi ro, đầu tư hoặc ngân hàng số, thu nhập có thể đạt 40-70 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn ở các tổ chức tài chính quốc tế.
