Những ngày qua, học sinh cả nước đã chính thức bước vào năm học mới 2026 - 2027 với nhiều niềm vui và sự hứng khởi. Bên cạnh niềm vui của các em, hàng triệu bậc phụ huynh cũng không tránh khỏi những nỗi lo, đặc biệt là những gia đình có con ở độ tuổi tiểu học, khi học sinh lớp 1 phải bắt đầu làm quen với rất nhiều điều mới mẻ ở trường.
Không ít cha mẹ băn khoăn liệu con có nhanh chóng hòa nhập với thầy cô, bạn bè hay không, có quen với việc ăn bán trú hay không, và quan trọng hơn cả là bữa trưa ở trường có đầy đủ, giàu dinh dưỡng và phù hợp với khẩu vị của con?
Giữa rất nhiều câu hỏi được đặt ra về bữa ăn bán trú của học sinh tiểu học, mới đây, một đoạn video sinh động ghi lại cảnh học sinh dùng bữa tại một trường tiểu học ở Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của nhiều phụ huynh. Điều khiến mọi người bất ngờ không chỉ nằm ở bữa ăn mà còn ở cách các em tự phục vụ gần như toàn bộ bữa trưa của mình.
Một hàng dài các em học sinh sẽ xếp hàng và lần lượt nhận thức ăn.
Trong đoạn video, học sinh ăn trưa tại căng tin của trường thay vì dùng bữa ngay tại lớp. Đặc biệt, nhà trường áp dụng hình thức tự phục vụ thay vì để giáo viên chuẩn bị và mang thức ăn đến tận chỗ ngồi cho các em.
Theo đó, học sinh phải tự thực hiện gần như tất cả các công đoạn để có được một khay cơm trưa hoàn chỉnh.
Các em xếp thành hàng, tự lấy khay rồi lần lượt di chuyển đến khu vực chia thức ăn. Sau khi nhận đủ món, các em tự bê khay cơm về vị trí của mình để dùng bữa.
Những công việc tưởng chừng rất đơn giản này lại trở thành một thử thách không nhỏ đối với các em học sinh tiểu học, nhất là khi trên khay còn có cả một bát canh.
Hình ảnh những cậu bé bê khay cơm chậm rãi, rón rén từng bước chân khiến cha mẹ vừa buồn cười vừa thương.
Nhìn kỹ đoạn video, có thể thấy các em di chuyển từng bước chậm rãi, hai tay cẩn thận giữ khay cơm. Có em còn chăm chú nhìn xuống khay, bước đi thật nhẹ nhàng vì sợ chỉ một chút sơ sẩy cũng có thể khiến thức ăn hoặc bát canh bị đổ ra ngoài.
Hình ảnh những cô cậu học trò nhỏ tuổi nghiêm túc tự bê khay cơm khiến nhiều người vừa cảm thấy "áp lực" thay các em, vừa không khỏi bật cười trước sự đáng yêu và cẩn thận của những đứa trẻ.
Hóa ra ăn cơm trưa cũng "áp lực" đến đáng yêu thế này.
Không ít cư dân mạng và phụ huynh sau khi xem video cho biết họ cũng cảm thấy căng thẳng theo từng bước chân của các em.
Thực tế không chỉ ở Trung Quốc mà nhiều nước khác trên thế giới trong đó có một số trường học tại Việt Nam cũng áp dụng hình thức học sinh tự phục vụ bữa ăn bán trú.
Tuy nhiên, bên cạnh sự đáng yêu, hình thức ăn trưa tự phục vụ này cũng nhận được nhiều lời khen bởi đằng sau một bữa cơm tưởng như bình thường lại là cơ hội để trẻ rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng.
"Mẹ ở nhà không nghĩ con ăn trưa ở trường lại áp lực thế này, nhưng mà mẹ thích nhé!"; "Ở nhà bố mẹ cơm bưng nước rót thì lại không chịu ăn, cứ phải lao động một chút ăn mới ngon con ạ"; "Ráng đi con, đi học không chỉ học con chữ mà còn học nhiều kỹ năng khác mà ở nhà bố mẹ dạy cũng không được"... là những bình luận của cha mẹ học sinh.
Trong số đó, nhiều quốc gia còn cho học sinh tham gia vào việc phân chia thực phẩm, trải nghiệm nấu nướng đồ ăn.
Điều này giúp các em hiểu biết hơn về bữa ăn của mình và có hứng thú hơn với việc ăn uống.
Tự phục vụ bữa trưa giúp trẻ hình thành tính tự lập
Khi tự lấy khay, nhận thức ăn, bê đồ ăn đến bàn và tự dọn dẹp sau bữa ăn, trẻ được thực hành những công việc phù hợp với lứa tuổi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn. Những việc nhỏ được lặp lại mỗi ngày sẽ dần hình thành cho trẻ thói quen tự chăm sóc bản thân và chủ động giải quyết những nhu cầu của mình.
Đặc biệt với học sinh tiểu học, đây là giai đoạn trẻ bắt đầu bước ra khỏi sự bao bọc của gia đình để thích nghi với môi trường học tập và sinh hoạt tập thể. Việc được trao cơ hội tự làm những việc trong khả năng sẽ giúp trẻ tự tin hơn, đồng thời hiểu rằng mình cũng có trách nhiệm với những hoạt động thường ngày của bản thân.
Trẻ học được nhiều kỹ năng sống từ một bữa ăn
Một bữa trưa tự phục vụ không đơn thuần là hoạt động ăn uống mà còn trở thành một "bài học thực hành" về kỹ năng sống. Trẻ học cách xếp hàng, chờ đến lượt, lựa chọn và nhận thức ăn, bê khay cẩn thận, giữ gìn vệ sinh, sử dụng đồ dùng ăn uống đúng cách và dọn dẹp sau khi ăn.
Trong quá trình đó, trẻ cũng phải học cách quan sát, kiểm soát tốc độ di chuyển và chịu trách nhiệm với phần ăn của mình. Những kỹ năng tưởng nhỏ nhưng nếu được rèn luyện thường xuyên sẽ giúp trẻ trở nên khéo léo, cẩn thận và có ý thức hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Ảnh minh họa
Trẻ có thể chủ động hơn với khẩu phần và món ăn
Khi được tự lựa chọn và nhận phần ăn trong phạm vi nhà trường quy định, trẻ có cơ hội quan sát món ăn, nhận biết mình sẽ ăn gì và chủ động hơn với khẩu phần của mình. Điều này có thể giúp trẻ hình thành nhận thức ban đầu về thực phẩm, lượng thức ăn và nhu cầu ăn uống của bản thân.
Thay vì luôn có người lớn đặt sẵn một suất ăn trước mặt, trẻ được tham gia vào quá trình chuẩn bị bữa ăn. Sự chủ động này cũng có thể khiến trẻ cảm thấy hào hứng hơn với giờ ăn, đặc biệt khi các món ăn được trình bày hấp dẫn và phù hợp với lứa tuổi.
Trẻ dễ hình thành thói quen ăn uống tích cực hơn
Khi được tự phục vụ và ăn cùng các bạn trong không gian tập thể, giờ ăn có thể trở thành một trải nghiệm vui vẻ thay vì chỉ đơn thuần là thời gian trẻ phải hoàn thành một suất cơm. Trẻ được quan sát cách bạn bè ăn uống, học cách ngồi ăn đúng tư thế, sử dụng dụng cụ ăn uống và giữ phép lịch sự trên bàn ăn.
Một môi trường ăn uống tích cực, thoải mái cũng có thể góp phần giúp trẻ yêu thích bữa ăn hơn. Khi trẻ được khuyến khích tự chủ trong những việc phù hợp với khả năng, các em thường có tâm lý tích cực hơn và dần hình thành thói quen ăn uống chủ động.
Ảnh minh họa
Từ tự phục vụ đến một bữa ăn chất lượng hơn
Điều quan trọng nhất không phải là việc trẻ có thể tự bê được một khay cơm hay không, mà là thông qua hoạt động này, trẻ được tham gia nhiều hơn vào quá trình ăn uống. Khi nhà trường xây dựng thực đơn cân đối, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và tạo điều kiện để trẻ ăn uống trong môi trường phù hợp, việc tự phục vụ có thể trở thành một phần của giáo dục dinh dưỡng.
Trẻ dần biết quan tâm đến món ăn, nhận biết những thực phẩm mình sử dụng mỗi ngày và hiểu rằng một bữa ăn đầy đủ không chỉ cần ngon miệng mà còn phải đa dạng và cân bằng. Đây cũng là nền tảng để trẻ hình thành những lựa chọn thực phẩm tốt hơn khi lớn lên.
Tất nhiên, với học sinh nhỏ tuổi, mức độ tự phục vụ cần được thiết kế phù hợp với khả năng của từng độ tuổi. Những công việc có nguy cơ gây bỏng, đổ vỡ hoặc mất an toàn vẫn cần có người lớn hỗ trợ và giám sát. Mục tiêu cuối cùng không phải bắt trẻ phải tự làm mọi thứ, mà là trao cho trẻ cơ hội được làm những việc vừa sức.
Một bữa trưa vì thế có thể mang đến nhiều giá trị hơn một bữa ăn đơn thuần. Từ việc tự xếp hàng, tự lấy thức ăn, tự bê khay đến tự dọn dẹp, trẻ vừa được ăn uống, vừa được rèn tính tự lập, sự khéo léo, tính trách nhiệm và nhiều kỹ năng sống cần thiết. Khi được thực hiện đúng cách, hoạt động tự phục vụ còn có thể khiến trẻ hào hứng hơn với giờ ăn, chủ động hơn trong lựa chọn thực phẩm và từng bước xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh, chất lượng.
