Sinh ra với thị lực kém hơn bạn bè, trải qua những năm tháng “vật lộn” với từng con chữ, có lúc chỉ hiểu vỏn vẹn 10% bài giảng nhưng đối với Đồng Thị Hải Yến (SN 2000), đó chưa bao giờ là giới hạn của bản thân. Cô gái đến từ vùng quê tỉnh Bắc Ninh đã viết nên câu chuyện khiến nhiều người nể phục khi nhận hàng loạt tin trúng tuyển chương trình đào tạo Thạc sĩ từ các trường đại học danh tiếng thế giới.
Trong kỳ tuyển sinh hệ Thạc sĩ vừa qua, ngoài Đại học Harvard gửi thư trúng tuyển, Đồng Thị Hải Yến còn đỗ vào Đại học Stanford, Đại học Yale, Đại học Columbia, Đại học Brown, Đại học John Hopkins và mới đây nhất là đỗ 2 chương trình học Thạc sĩ tại Đại học Oxford.
Thế nhưng, phía sau những lá thư offer danh giá ấy không chỉ là một bảng thành tích, mà còn là hành trình dài của sự thích nghi, kiên trì và lựa chọn sống có trách nhiệm với cộng đồng.
Lấy gia đình làm động lực cố gắng, vỡ òa hạnh phúc khi đỗ trường TOP ở Mỹ
Dù không thể nhìn rõ thế giới bằng đôi mắt như nhiều người khác nhưng thông qua những giác quan khác, Hải Yến cảm nhận cuộc sống theo một cách rất riêng. Với cô, việc “nhìn thấy” không chỉ nằm ở thị lực, mà còn nằm ở khả năng hiểu và kết nối với thế giới xung quanh.
Hành trình chạm tới những cánh cửa học thuật danh giá của cô gái khiếm thị này bắt đầu bằng một email đến từ Đại học Columbia (Mỹ), chỉ khoảng 12 ngày sau khi nộp hồ sơ. Nhớ lại thời điểm ấy, Hải Yến vẫn không giấu được sự bất ngờ.
Sau đó, các tin vui liên tiếp “gõ cửa” khi vào sáng mùng 3 Tết Bính Ngọ, Hải Yến nhận thêm thông báo từ các trường Đại học Brown và Đại học Yale. “Mình nhớ trong khoảng thời gian đó, bản thân mình khá lo lắng về kết quả nên giấc ngủ mỗi đêm cũng chập chờn. Hôm đó, khoảng 5 giờ sáng mình tỉnh giấc, kiểm tra điện thoại thấy thông báo từ các trường, mình cũng đăng nhập vào trang thông tin của trường và kiểm tra biết mình may mắn vượt qua kỳ xét tuyển và nhận được mức hỗ trợ học phí là 50%” - nữ sinh nhớ lại.
Hải Yến cho biết lúc đó chỉ nghĩ đỗ được một trường là may mắn nhưng không ngờ lại nhận được nhiều tin vui đến thế.
Những email liên tiếp xuất hiện trong thời điểm đặc biệt của năm khiến cảm xúc của Hải Yến gần như vỡ òa. Đến ngày 25/2, khi nhận thêm thư trúng tuyển từ Đại học Harvard và Đại học Stanford - hai cái tên hàng đầu thế giới trong lĩnh vực y tế công cộng, lĩnh vực mà Hải Yến yêu thích và theo đuổi nên cô không giấu được sự xúc động.
“Mình nhớ hôm nhận được email từ Đại học Stanford là vào buổi tối, mở trang website của trường ra kiểm tra và nhận thông tin, mình không tin vào mắt mình. Đến lúc chờ kết quả từ Harvard mới thật sự ám ảnh. Giai đoạn đó mình gần như bị “nghiện” check mail, sáng dậy việc đầu tiên là mở email, trước khi ngủ cũng phải kiểm tra lại, thậm chí còn có cảm giác điện thoại rung lên dù không có gì.
Hôm đó cũng gần 11 giờ khuya, mình chuẩn bị ngủ mà cứ thấy bất an, nên lại cầm điện thoại lên kiểm tra. Thấy mail từ Harvard, mình phải đăng nhập vào hệ thống để xem kết quả. Khi hiện ra là trúng tuyển, mình gần như vỡ òa, vui đến mức làm cả nhà thức giấc. Bố mẹ đang ngủ cũng bật dậy vì không hiểu chuyện gì xảy ra, còn mình thì chỉ biết cười và nói: Con làm được rồi…” - Hải Yến cười tươi chia sẻ.
Niềm vui ấy nhanh chóng lan tỏa khắp xóm nhỏ nơi cô sinh ra. “Năm nay là một cái Tết rất đặc biệt, khi bố ngồi uống trà trước nhà rồi khoe với hàng xóm về thành tích của mình”, cô tự hào kể.
Đằng sau những lá thư mời danh giá ấy là một hành trình học tập kéo dài suốt 12 năm phổ thông với nỗ lực gấp nhiều lần người bình thường. Năm 7 tuổi, Hải Yến rời gia đình để vào TP.HCM học tại một mái ấm dành cho người khiếm thị. Bắt đầu cuộc sống ở thành phố rộng lớn, không người thân bên cạnh, không điểm tựa quen thuộc nhưng Hải Yến chưa từng cho phép mình bỏ cuộc.
Những năm học cấp 3 được cô nhớ lại như giai đoạn căng thẳng nhất. Ban ngày học tại trường, tối về, cô lại cùng các sơ trong mái ấm chép lại toàn bộ tài liệu sang chữ nổi để ôn thi.
“Balo của mình lúc nào cũng nặng trĩu, vì sách chữ nổi dày gấp nhiều lần sách bình thường”, Hải Yến bộc bạch. Thế nhưng, chính trong hoàn cảnh ấy lại là động lực để Hải Yến cố gắng vượt qua và hoàn thành được kỳ thi THPTQG.
Không chỉ học tập, Hải Yến còn tìm thấy động lực từ những trải nghiệm vượt ra khỏi “vùng an toàn”. Năm 15 tuổi, lần đầu tiên tham gia ASEAN Para Games tại Singapore, cô được tiếp xúc với môi trường quốc tế, gặp gỡ bạn bè từ nhiều quốc gia.
Vượt mọi rào cản ngoại ngữ để “chạm” ước mơ
Chạm cánh cửa Đại học, Hải Yến theo học ngành Công tác xã hội tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Không lâu sau đó, Hải Yến được thầy giáo Mai Lâm - người thầy mở ra cánh cửa hội nhập cho Hải Yến khi nhận thấy khả năng phát âm tốt của cô nên nhận cô học trò làm trợ giảng. Thầy cũng dẫn Hải Yến sang Philippines học tiếng Anh trong một tháng để cọ xát, học hỏi. "Chuyến đi ấy trở thành bước ngoặt, giúp mình tự tin hơn và từng bước cải thiện khả năng ngôn ngữ của mình", cô gái bộc bạch.
Hai năm sau, nữ sinh khiếm thị đủ điều kiện chuyển tiếp và nhập học tại Đại học Quốc tế có tiếng ở Việt Nam. Bước vào môi trường học thuật quốc tế, cản trở lớn nhất của Hải Yến không phải tầm nhìn của đôi mắt mà là tiếng Anh và tài chính.
Tuy có một số vốn từ về tiếng Anh nhưng cô chỉ có thể nghe hiểu được khoảng 10% những điều thầy cô giảng. Để theo được bạn bè, Hải Yến đã nỗ lực rất nhiều để theo kịp tiến độ. “Kỳ đầu tiên, mình gần như chới với với lượng kiến thức lớn và bản thân cũng không quá thạo ngoại ngữ. Có những buổi học chỉ hiểu được khoảng 10% …”, Hải Yến nhớ lại.
Từ một người từng học không tốt tiếng Anh, Hải Yến buộc phải thay đổi cách học. Cô ghi âm bài giảng, về nghe lại nhiều lần, chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ và dần thích nghi với phương pháp học mới. “Lúc đầu rất stress, có lúc mình gọi về nói với bố là con học không nổi nữa. Nhưng mình nghĩ bố mẹ vẫn từng ngày cố gắng, lo chi phí cho mình đi học nên bản thân vẫn phải cố vượt qua”, cô chia sẻ.
Sau 4 năm miệt mài đèn sách, Hải Yến tốt nghiệp song ngành Tâm lý học và Việt Nam học với GPA 3.76/4.0, nằm trong TOP 20% sinh viên xuất sắc nhất khóa. Thành quả ấy không chỉ là điểm số, mà còn là minh chứng cho một hành trình bền bỉ vượt qua chính mình.
Không dừng lại ở học thuật, Hải Yến còn tích cực tham gia các dự án xã hội. Cô hiện đang nghiên cứu về sức khỏe tâm thần và tình trạng việc làm của người khuyết tật tại Việt Nam với ĐH Wisconsin - Madison (Mỹ), đồng thời từng là thực tập sinh tại Trường Y tế công cộng T.H. Chan (Harvard).
“Mình nhận ra rất nhiều bạn trẻ đang phải đối mặt với áp lực tâm lý và kể cả mình cũng từng rơi vào những trường hợp như thế. Thế nhưng, vấn đề này thường ít được quan tâm đúng mức vì không dễ nhìn thấy như bệnh lý thể chất. Do đó, hy vọng với những kiến thức mình được học về chuyên ngành này sẽ giúp được một bộ phận thanh thiếu niên trong xã hội hay những bạn trẻ đang cần gỡ rối về tâm lý… ”, cô chia sẻ về định hướng của mình.
Hải Yến còn tập trung phát triển dự án spa cho người khiếm thị ở TP.HCM và một dự án xã hội phi lợi nhuận tập trung đào tạo kỹ năng cho người khiếm thị, bao gồm sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo, viết hồ sơ xin việc. Theo cô, những dự án này thể hiện rõ định hướng lâu dài của cô trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng và phát triển hệ thống hỗ trợ bền vững cho nhóm yếu thế.
Tuy nhiên, phía sau niềm tự hào khi liên tiếp nhận được thư mời từ những trường đại học hàng đầu thế giới vẫn là những trăn trở rất đời thường mà Hải Yến phải đối diện. Với cô, “đỗ” chưa bao giờ đồng nghĩa với việc có thể “đi học”. Bài toán tài chính vẫn là rào cản lớn nhất, khi mức hỗ trợ từ các trường hiện chỉ dao động khoảng 50–60% học phí - con số vẫn quá sức đối với một gia đình thuần nông.
“Bố nói nếu cuối cùng mình không thể đi học vì tài chính thì bố sẽ rất áy náy”, Hải Yến chia sẻ, giọng chùng xuống. Chính vì vậy, những ngày này, cô gần như dành toàn bộ thời gian để viết email, tìm kiếm học bổng, kết nối với các quỹ và cả doanh nghiệp trong nước với hy vọng có thêm cơ hội tiếp tục con đường học thuật.
Hải Yến tâm sự ước mơ của cô không dừng lại ở việc trở thành một giảng viên ĐH. Cô muốn đi xa hơn, học lên cao, làm nghiên cứu chuyên sâu về sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên, đặc biệt là các nhóm yếu thế.
Nhìn lại hành trình đã qua, Hải Yến không xem mình là một trường hợp đặc biệt. “Ai cũng có khó khăn riêng. Quan trọng là mình chọn cách đối diện với nó như thế nào”, cô nói. Và có lẽ, chính cách góc nhìn ấy đã giúp cô gái này đi xa hơn, không chỉ trên con đường học thuật, mà còn trên hành trình bứt phá những giới hạn vốn tưởng như đã được định sẵn…
