Đến mùng 5 Tết mới được quét nhà? Sự thật về “Phá Ngũ” ít ai biết

Trong dịp Tết Nguyên đán, mùng 5 được gọi là ngày “Phá Ngũ” – mốc đánh dấu việc kết thúc những kiêng kỵ đầu năm và chuyển sang nhịp sống thường nhật.

Trong dịp Tết Nguyên đán, mùng 5 thường được gọi là ngày “Phá Ngũ”. Cách gọi này phổ biến tại nhiều quốc gia Đông Á như Trung Quốc, Singapore, Malaysia…

Chữ “phá” nghĩa là phá bỏ, còn “ngũ” là số 5 – tương ứng với mùng 5 Tết. Theo quan niệm truyền thống, đây là thời điểm chính thức kết thúc những điều kiêng kỵ đầu năm như không quét nhà, không đổ rác, hạn chế giặt giũ…

Dù ngày nay nhiều gia đình đã sinh hoạt bình thường từ mùng 2, mùng 3, nhưng mùng 5 vẫn được xem là mốc chuyển tiếp rõ ràng từ nghỉ Tết sang nhịp sống thường nhật.

mung-5-tet-pha-ngu-67a2ccwebp-1771649749.jpg
Mùng 5 được xem là mốc chuyển tiếp rõ ràng từ nghỉ Tết sang nhịp sống thường nhật. (Ảnh minh họa).

Về ý nghĩa biểu trưng, “Phá Ngũ” còn được hiểu là “phá” đi 5 cái nghèo: nghèo trí tuệ, nghèo học vấn, nghèo văn chương, nghèo vật chất và nghèo tình bạn. Do đó, ngày này không hẳn là “ngày xấu” như quan niệm dân gian từng tồn tại ở một số nơi, mà là ngày khởi động cho một năm mới năng động hơn.

Trong xã hội trước đây, đời sống vật chất không đủ phong phú, người dân Trung Quốc đặt ra nhiều điều cấm kỵ trong những ngày đầu năm, hy vọng một năm có khởi đầu tốt đẹp.

Ví dụ, không thể tự ý mắng trẻ em, đặc biệt là vào ngày đầu tiên của tháng Giêng, nếu không sẽ mang lại cho đứa trẻ một năm xui xẻo. Nếu vô tình làm vỡ một cái gì đó, hãy nhanh chóng nói một "tuổi bình an" (chữ "tuổi" /sui/ hài âm với "vỡ" /zui/), mang đi xui xẻo.

Theo phong tục, mùng 5 là dịp nên quét dọn nhà cửa, đổ rác để tượng trưng cho việc loại bỏ điều không may. Một số nơi còn quan niệm ăn các món được gói kín như bánh bao mang ý nghĩa “gói tài lộc”, hạn chế điều tiếng. Bên cạnh đó, người xưa khuyên tránh vay mượn tiền, tranh cãi và cũng không nên lao lực quá mức, bởi đầu năm cần giữ sự cân bằng, nhẹ nhàng.

Nhìn chung, “Phá Ngũ” có thể hiểu đơn giản là ngày dọn dẹp, sắp xếp lại không gian sống và tinh thần, chuẩn bị cho hành trình làm việc, học tập của cả năm phía trước.

Ngày mùng 5 tháng Giêng cũng chính là ngày vía Thần Tài theo dân gian Trung Quốc. 

Ngày này, người làm ăn có thể mở cửa kinh doanh, mọi người cũng có thể tham gia vào một số hoạt động công cộng như múa rồng, múa lân và Thần Tài phát lì xì... Họ thường đi lễ cầu may, nhận lì xì từ các Thần Tài để lấy vía cho năm mới may mắn, phát tài.

Người dân dậy sớm làm mâm cúng, dọn dẹp nhà cửa, đổ đi rác tích lũy trong mấy ngày qua. Có nơi phải vừa quét sân vừa đốt pháo, với ý nghĩa đuổi tất cả những thứ không may mắn, không như ý ra ngoài. Đồng thời, mở tất cả các cửa và treo đèn lồng để mời Thần Tài vào nhà.

Lam Giang (t/h)