Dù có kích thước rất nhỏ, hạt vừng (hay còn gọi là mè) lại là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là đối với hệ tim mạch và huyết áp.
Theo TS Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược cổ truyền Việt Nam chia sẻ với Vietnamnet, vừng là một trong những loại cây trồng có lịch sử sử dụng lâu đời trên thế giới. Hạt vừng chứa khoảng 50-60% dầu và gần 20% protein, thuộc nhóm các loại hạt có hàm lượng dầu tự nhiên rất cao.
Trong thành phần của dầu vừng có nhiều axit béo không bão hòa như axit linoleic và axit oleic, cùng với vitamin E - những dưỡng chất có tác dụng chống oxy hóa mạnh. Ngoài ra, hạt vừng còn chứa lignan, bao gồm sesamin và sesamolin, được đánh giá cao nhờ khả năng hỗ trợ bảo vệ tim mạch và điều hòa mỡ máu.
Các chuyên gia cho biết, chỉ khoảng một thìa canh hạt vừng khô (tương đương 9g) đã cung cấp lượng đáng kể protein và chất xơ, giúp tạo cảm giác no lâu, đồng thời hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Loại hạt này cũng giàu khoáng chất như canxi, magie và phốt pho, góp phần duy trì sức khỏe của xương và hệ cơ.
Bên cạnh đó, đồng, mangan và sắt trong hạt vừng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình chuyển hóa, hoạt động thần kinh và phòng ngừa thiếu máu. Hàm lượng chất béo thiết yếu còn giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn các vitamin tan trong dầu như A, D, E và K.
Một trong những lợi ích nổi bật của hạt vừng là khả năng hỗ trợ giảm cholesterol trong máu. Nhờ chứa nhiều phytosterol - hợp chất thực vật có cấu trúc tương tự cholesterol - hạt vừng có thể hạn chế quá trình hấp thu cholesterol tại đường ruột. Đồng thời, các hoạt chất sesamin và sesamolin giúp cải thiện rối loạn lipid máu, góp phần làm giảm cholesterol toàn phần cũng như LDL-cholesterol (cholesterol xấu), từ đó hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng cũng ghi nhận việc sử dụng dầu vừng thường xuyên có thể giúp hạ huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương ở người bị tăng huyết áp. Tác dụng này được cho là nhờ các chất chống oxy hóa trong dầu vừng giúp giảm stress oxy hóa, cải thiện chức năng nội mô mạch máu và bảo vệ thành mạch.
Ba nhóm người nên hạn chế hoặc tránh sử dụng hạt vừng
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, hạt vừng không phù hợp với tất cả mọi người.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã đưa vừng vào danh sách 9 nhóm thực phẩm dễ gây dị ứng hàng đầu. Vì vậy, những người từng có phản ứng dị ứng với vừng cần tránh sử dụng hoàn toàn để phòng ngừa nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.
Ngoài ra, hạt vừng chứa hàm lượng oxalat nhất định. Người mắc sỏi thận, bệnh gout hoặc đang thực hiện chế độ ăn hạn chế oxalat nên dùng với lượng vừa phải, tránh lạm dụng trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc thường xuyên gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu cũng nên cân nhắc lượng vừng sử dụng, bởi hàm lượng chất béo và chất xơ cao có thể gây khó chịu nếu ăn quá nhiều.
