Rằm tháng Bảy âm lịch (15/7 âm lịch) là một trong những dịp lễ quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt. Ngày này còn được biết đến với tên gọi Tết Trung Nguyên, đồng thời gắn với lễ Vu Lan là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính với ông bà, cha mẹ và tổ tiên.
Lễ Vu Lan có nguồn gốc từ Phật giáo, gắn với câu chuyện Bồ Tát Mục Kiền Liên cứu mẹ thoát khỏi cảnh đói khát, khổ đau nơi địa ngục. Bên cạnh lễ Vu Lan, trong dân gian còn có tục cúng cô hồn, hay còn gọi là cúng chúng sinh, xá tội vong nhân.
Dù cùng thường được thực hiện trong dịp Rằm tháng Bảy, lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn không phải là một. Mỗi nghi lễ mang một ý nghĩa riêng.
Lễ Vu Lan chủ yếu hướng về chữ hiếu, là dịp con cháu tưởng nhớ, tri ân công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, ông bà và tổ tiên. Trong khi đó, lễ cúng cô hồn mang ý nghĩa bố thí, làm phúc, cầu mong những vong linh không nơi nương tựa, không có người thờ cúng được nhận chút lễ vật trong dịp này.
Năm nay 2026, Rằm tháng Bảy âm lịch rơi vào thứ 5, ngày 27/8 Dương lịch. Tùy điều kiện và thời gian, một số gia đình có thể tiến hành lễ cúng sớm từ khoảng ngày 11 tháng Bảy âm lịch trở đi. Thời điểm thực hiện không hoàn toàn giống nhau ở mọi gia đình mà có thể được sắp xếp linh hoạt theo phong tục và điều kiện sinh hoạt.
Là một người đảm đang, lại luôn quan tâm đến các ngày lễ trong năm, vì thế cứ đến dịp này là chị Vũ Thu Hương lại chuẩn bị các lễ vật cúng Rằm tháng 7. Dưới đây là một mâm cỗ chay cúng Rằm tháng của chị Hương các bạn hãy cùng tham khảo nhé:
- Nem chay
- Giò nấm
- Chả nấm
- Canh nấm đậu hũ ngũ sắc
- Cơm cuộn chay
- Xôi cốm
- Nấm trộn thính
- Các món ngọt: Thạch, bánh bao hoa sen, chè bưởi
Dưới đây là cách làm một số món chay trong mâm cỗ, các bạn có thể tham khảo:
1. GIÒ NẤM
Nguyên liệu: Nấm bào ngư, nấm hương, mộc nhĩ, đậu phụ trắng. Có thể thêm một ít cà rốt hoặc tiêu xanh tùy thích.
Cách làm: Nấm và mộc nhĩ ngâm nở, rửa sạch rồi băm nhỏ vừa phải, không xay nhuyễn. Đậu phụ bóp thật mịn. Cho nấm vào chảo xào riêng đến khi thật khô, đây là bước quan trọng nhất vì nấm còn nước thì giò rất dễ bị nhão. Trộn nấm với đậu phụ theo tỷ lệ khoảng 1 phần nấm : 1,5-2 phần đậu phụ, nêm muối, hạt nêm chay, chút tiêu. Cho hỗn hợp vào khuôn, nén thật chặt, hấp khoảng 25-30 phút tùy khuôn. Hấp xong để nguội hoàn toàn rồi mới lấy ra. Muốn giò chắc và cắt lát đẹp hơn, có thể bọc kín rồi ép lạnh vài giờ. Khi ăn áp chảo nhẹ hai mặt sẽ thơm hơn.
Bí quyết nhỏ: Đừng cho quá nhiều nấm tươi và tuyệt đối không để phần nhân còn ướt trước khi đóng khuôn.
2. NEM RÁN CHAY
Chuẩn bị: Đậu xanh, khoai môn, nấm hương, mộc nhĩ, cà rốt và miến. Có thêm chút khoai môn chiên giòn nên nem khi ăn vừa thơm bùi, vừa có độ giòn nhẹ rất thích miệng.
Cách làm: Đậu xanh hấp chín, nghiền nhuyễn để tạo độ bùi và kết dính tự nhiên cho nhân. Khoai môn thái sợi nhỏ, chiên vàng giòn rồi để ráo dầu. Không trộn quá sớm để khoai giữ được độ giòn thơm. Nấm hương, mộc nhĩ ngâm nở, rửa sạch rồi băm nhỏ. Cà rốt thái sợi nhỏ, miến ngâm mềm rồi cắt ngắn. Nấm, mộc nhĩ và cà rốt nên xào cho thật ráo trước khi trộn. Đây là bước rất quan trọng để nhân không bị ướt. Trộn đậu xanh nghiền với phần nấm, rau củ và miến, nêm muối, tiêu, hạt nêm chay vừa vị. Cuối cùng mới cho khoai môn chiên vào, trộn nhẹ tay. Khi cuốn, lấy lượng nhân vừa phải, cuốn đều tay và vừa chặt, không cuốn quá căng để nem không bị bục khi rán. Rán nem ở lửa vừa cho chín vàng từ bên trong, sau đó có thể rán lại lần hai ở nhiệt cao hơn một chút để vỏ vàng giòn, ráo dầu.
Bí quyết nhỏ: Nhân nem phải thật ráo, đặc biệt là phần nấm và rau củ. Khoai môn nên chiên riêng và cho vào sau cùng để giữ được độ thơm giòn. Như vậy nem sẽ giòn bên ngoài, bùi thơm bên trong mà không bị ngấy.
2. NẤM TRỘN THÍNH
Chuẩn bị: Nấm bào ngư, thính, sả, lá chanh, muối, tiêu, nước mắm chay
Cách làm:
Nấm xé sợi, luộc nhanh trong nước sôi rồi vớt ra vắt thật kỹ. Có thể dùng khăn sạch hoặc túi vải ép cho nấm thật ráo. Sau đó cho nấm lên chảo rang/áp chảo không dầu hoặc rất ít dầu, đảo đến khi nấm săn lại, hơi xém cạnh. Thính dùng gạo rang vàng rồi xay mịn, không rang quá cháy vì sẽ làm thính bị đắng. Trộn nấm với thính, sả băm thật nhỏ, lá chanh thái chỉ, chút muối, tiêu và một ít nước mắm chay nếu gia đình sử dụng. Trộn ngay trước khi ăn để thính vẫn thơm và không bị hút ẩm quá nhiều.
Bí quyết: nấm càng ráo thì món càng tơi, thơm và “ra chất” thính; nếu nấm còn nước thì chỉ một lúc sau món sẽ bị ướt và bết.
4. CANH NẤM ĐẬU HŨ NGŨ SẮC
Nước dùng: Ninh hỗn hợp củ cải trắng + cà rốt + ngô ngọt + nấm hương khoảng 30-40 phút để lấy vị ngọt. Có thể thêm vài lát gừng nếu thích nước dùng thơm hơn. Lọc lấy nước trong rồi cho các loại rau củ ngũ sắc vào trước. Khi rau củ gần chín mới cho nấm và đậu hũ vào để đậu không bị nát, nấm vẫn giữ được độ ngọt. Nêm muối và một chút hạt nêm chay. Nếu thích vị thanh hơn thì không cần nêm nhiều. Cuối cùng thêm hành boa-rô hoặc rau mùi tùy khẩu vị.
Bí quyết nhỏ: Canh mâm lễ không cần nêm đậm. Nước dùng trong, vị ngọt từ rau củ và nấm sẽ làm tổng thể mâm chay nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
5. CHẢ NẤM
Chuẩn bị: Nấm hương, nấm bào ngư và mộc nhĩ, đậu phụ. Gia vị: Muối, tiêu, hạt nêm chay, bột năng
Cách làm: Nấm hương, nấm bào ngư và mộc nhĩ ngâm rửa sạch rồi băm nhỏ nhưng không xay mịn để khi ăn vẫn cảm nhận được thớ nấm. Xào hỗn hợp nấm đến khi thật khô, để nguội. Trộn cùng đậu phụ bóp nhuyễn, nêm muối, tiêu, hạt nêm chay. Thêm một lượng nhỏ bột năng để tạo độ kết dính, không nên cho quá nhiều vì chả sẽ bị dai cứng. Nặn từng miếng vừa ăn, ép nhẹ cho miếng chả chắc và có độ dày vừa phải. Hấp khoảng 15-20 phút. Hấp xong để nguội hẳn rồi mới cắt hoặc áp chảo. Khi dùng có thể áp chảo cho hai mặt vàng nhẹ, thơm hơn.
Bí quyết nhỏ: Muốn miếng chả đẹp và không bị vỡ, phần nhân phải thật ráo và để nguội hoàn toàn trước khi nặn.
6. CƠM CUỘN CHAY
7. BÁNH BAO CHAY HOA SEN
