Cá trê thuộc nhóm cá da trơn, khá quen thuộc với các bà nội trợ và được bán phổ biến tại các chợ dân sinh. Loài cá này có đặc điểm dễ nhận biết với phần râu dài cùng lớp da trơn, nhiều nhớt, khác với cá trắm hay cá chép. Thịt cá trê mềm, thơm, có thể chế biến thành nhiều món ngon. Tuy nhiên, không ít người vẫn e ngại loại cá này vì cho rằng cá trê thường sống ở những nơi không sạch sẽ.
Cá trê là loài ăn tạp, có khả năng thích nghi với nhiều môi trường sống khác nhau. Chúng thậm chí có thể xuất hiện ở những vũng nước tù hoặc khu vực có mức độ ô nhiễm nhất định. Chính đặc điểm này khiến nhiều người lo lắng cá có thể tích tụ các chất không tốt cho sức khỏe.
Tuy nhiên, xét về giá trị dinh dưỡng, cá trê không phải loại cá “bẩn” như nhiều người vẫn nghĩ. Một số tài liệu cổ của Trung Quốc còn ghi nhận cá da trơn có giá trị cao, được ví sánh ngang với vi cá mập. Không chỉ phần thịt, nhiều bộ phận của cá trê như bong bóng, đầu, mắt và da cũng có thể được sử dụng để chế biến món ăn.
Theo số liệu được đề cập, trong 100g thịt cá trê có khoảng 17,3g protein, 20mg canxi, 12mg phốt pho, 16,5g protid cùng vitamin nhóm B, PP, các khoáng chất và đặc biệt là selen.
Thịt cá trê cũng chứa axit béo không no. Đây là nhóm chất được biết đến với vai trò hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa lipid. Cá trê còn có DHA, EPA - những axit béo omega-3 quan trọng đối với hoạt động của não bộ.
Nhờ chứa nhiều dưỡng chất, cá trê có thể góp mặt trong thực đơn gia đình như một nguồn thực phẩm giàu đạm. Khi mua cá, điều quan trọng là lựa chọn cá tươi, có nguồn gốc rõ ràng và sơ chế đúng cách.
3 điểm cần lưu ý khi mua cá trê
Thứ nhất, quan sát lớp nhớt trên da cá
Lớp nhớt bao phủ bên ngoài là đặc điểm tự nhiên giúp bảo vệ cơ thể cá. Khi mua, nên chọn những con có da còn bóng, lớp nhớt trong và không xuất hiện mùi bất thường. Nếu cá có lớp nhớt chuyển màu, kèm mùi lạ hoặc biểu hiện không còn tươi thì không nên mua.
Thứ hai, ưu tiên mua cá còn nguyên con
Nên chọn những con cá trê có thân chắc, da không bị trầy xước nhiều, còn bơi khỏe và phản ứng nhanh. Mua cá còn sống hoặc nguyên con sẽ giúp dễ đánh giá tình trạng tươi ngon hơn so với cá đã sơ chế sẵn.
Thứ ba, có thể áp dụng cách ngâm cá trong nước sạch
Theo kinh nghiệm dân gian, sau khi mua cá trê về, một số người thường cho cá vào chậu nước sạch trong khoảng 2 - 3 ngày trước khi chế biến, với mục đích để cá bài tiết phần chất thải trong đường ruột.
Tuy nhiên, cách này không thể được xem là phương pháp loại bỏ hoàn toàn các chất ô nhiễm hoặc kim loại nặng nếu cá từng sống trong môi trường bị ô nhiễm. Vì vậy, bên cạnh việc làm sạch, nên ưu tiên mua cá từ nguồn đáng tin cậy và chế biến chín kỹ.
Cá trê có thịt mềm, thơm, ít xương dăm nên có thể chế biến theo nhiều cách. Tùy khẩu vị, bạn có thể đem cá kho, nướng, hấp hoặc kết hợp cùng các loại rau củ để bữa cơm thêm đa dạng. Cá trê có thể nấu thành các món như cá trê kho tiêu, cá trê kho nghệ, cá trê kho gừng, cá trê kho riềng, cá trê kho tương, cá trê nướng muối ớt, cá trê nướng riềng mẻ, cá trê chiên giòn kiểu Thái, cá trê om chuối đậu, cá trê nấu canh chua, cá trê nấu mẻ, cá trê hấp gừng, cá trê hấp hành...
Dưới đây là cách làm món cá trê chiên giòn ăn kèm mắm xoài kiểu Thái, các bạn hãy tham khảo nhé:
1. Nguyên liệu (Dành cho 4 người ăn)
- Cá trê tươi: 2 kg.
- Xoài xanh (xoài sống): 1/2 quả.
- Sả tươi: 3 nhánh.
- Gừng tươi: 50g.
- Hành tím: 3 củ.
- Ớt hiểm: 3 quả.
- Đậu phộng (lạc) rang: 10g.
- Rau gia vị: Ngò rí (rau mùi), húng lủi.
- Gia vị pha sốt: 1.5 muỗng canh nước mắm truyền thống, 2 muỗng canh đường thốt nốt, 2 muỗng cà phê nước cốt chanh.
2. Bí quyết chọn mua xoài xanh giòn ngon
- Độ chua và giòn: Nên ưu tiên những quả xoài có vỏ màu xanh đậm, bề mặt còn phủ lớp phấn trắng tự nhiên, cầm chắc tay và cuống còn tươi mủ. Xoài đạt độ chua thanh và giòn sần sật sẽ giúp món gỏi cân bằng hoàn hảo với vị béo ngậy của cá chiên.
- Lưu ý cần tránh: Không chọn những quả bắt đầu chuyển chín, vỏ ngả vàng hoặc bị mềm. Xoài chín khi băm/thái sợi dễ bị dập nát, chảy nước, làm mất đi độ giòn đặc trưng của món ăn.
- Lựa chọn thay thế: Nếu không quen ăn chua đậm, bạn có thể cân nhắc chọn xoài keo hoặc xoài tứ quý có độ chua dịu nhẹ hơn.
3. Quy trình chế biến chuẩn vị
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
- Cá trê: Cạo sạch lớp nhớt ngoài da, bỏ mang, mổ bụng loại bỏ nội tạng và đặc biệt cần lọc bỏ 2 cục máu đông nằm hai bên ngạnh cá để khử hoàn toàn mùi tanh. Chà xát thân cá với muối hạt, rửa nhiều lần qua nước sạch rồi để thật ráo. Tiến hành lọc lấy phần thịt phi lê.
- Xoài và rau thơm: Xoài gọt vỏ, thái hoặc bào sợi mỏng. Ngò rí phân loại: phần thân và gốc giữ nguyên, phần lá thái nhỏ cùng húng lủi. Hành tím bóc vỏ, bào mỏng. Ớt hiểm cắt lát 1 quả, giữ nguyên 2 quả còn lại.
Bước 2: Hấp chín và xé thịt cá
- Chuẩn bị xửng hấp. Lót một lớp sả đập dập bên dưới đáy vắt, xếp phi lê cá trê lên trên.
- Đậy nắp và hấp ở lửa vừa trong khoảng 20 - 25 phút đến khi thịt cá chín tới, dậy mùi thơm của sả.
- Lấy cá ra để nguội hoàn toàn rồi xé hoặc cắt nhỏ thịt cá thành dạng vụn vừa phải.
Bước 3: Kỹ thuật chiên cá giòn xù, vàng óng
Đun nóng chảo với khoảng 100ml dầu ăn. Khi dầu đạt độ nóng già (sủi bọt lăn tăn), trút toàn bộ phần thịt cá đã chuẩn bị vào chảo.
Chiên trên lửa vừa. Các miếng thịt cá sẽ tự kết dính lại thành một khối. Chờ mặt dưới chín vàng gụ mới nhẹ nhàng lật mặt còn lại để tránh làm rã khối cá.
Khi cá đạt độ vàng giòn lý tưởng hai mặt, nhấc nhẹ khối cá kê lên thành chảo hoặc giá róc dầu trong khoảng 15 phút để định hình form dáng và giữ độ giòn lâu hơn.
Lưu ý:
Thấm khô hoàn toàn thịt cá trước khi chiên để tránh bắn dầu.
Nên chiên ngập dầu giúp kết cấu cá giòn đều và phồng xốp.
Hạn chế đảo xới liên tục trong quá trình chiên làm vỡ nát cấu trúc thịt cá.
Bước 4: Pha chế nước mắm xoài bùng nổ hương vị
Cho 2 quả ớt hiểm còn lại cùng phần thân ngò rí vào cối giã nhuyễn. Tiếp tục thêm đậu phộng rang vào giã dập nhẹ.
Hòa tan hỗn hợp gồm: 1.5 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh đường thốt nốt và 2 muỗng cà phê nước cốt chanh. Khuấy đều tay đến khi đường thốt nốt sánh mịn.
Trộn đều xoài bào sợi, hành tím, ngò rí, ớt cắt lát cùng nước sốt vừa pha. Để khoảng 15 phút cho các nguyên liệu thấm đượm vị chua - cay - mặn - ngọt.
4. Thưởng thức và trình bày
Xếp phần cá trê chiên giòn rụm ra đĩa, phủ lớp gỏi mắm xoài rực rỡ sắc màu lên trên và trang trí thêm vài lá húng lủi tươi.
Món ăn thu hút bởi sự tương phản vị giác đầy thú vị: vị cá chiên béo ngậy, giòn tan hòa quyện cùng nước mắm xoài chua chua, cay nồng đậm đà. Bạn có thể thưởng thức kèm cơm nóng hổi, hoặc dùng làm món cuốn kết hợp với bánh tráng, bún tươi và rau sống đều vô cùng tròn vị.
(Lưu ý: Món ăn đạt hương vị đỉnh cao khi thưởng thức ngay lúc cá còn nóng hổi).
