Không chỉ có lá thơm được dùng làm gia vị, nguyệt quế Hy Lạp còn là loài cây cảnh xanh tốt quanh năm, có thể trồng chậu và cắt tỉa tạo nhiều dáng đẹp. Đặc biệt, loài cây này còn gắn liền với hình ảnh vòng nguyệt quế – biểu tượng của chiến thắng và vinh quang trong văn hóa Hy Lạp, La Mã. Nhờ vừa có giá trị ẩm thực, vừa mang vẻ đẹp đặc trưng, cây nguyệt quế ngày càng được nhiều người yêu cây cảnh quan tâm.
Đặc điểm của cây nguyệt quế Hy Lạp
Cây nguyệt quế Hy Lạp còn được gọi là nguyệt quế Địa Trung Hải, có tên tiếng Anh là bay laurel hoặc bay tree, tên khoa học Laurus nobilis. Loài cây này có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải, nơi có khí hậu ấm áp và khô ráo.
Đây là cây thân gỗ nhỏ hoặc cây bụi lớn, thuộc nhóm cây thường xanh lâu năm, sinh trưởng khá chậm và có thể đạt chiều cao khoảng 8-12 m khi trưởng thành. Cây có nhiều cành, tán rộng, lá hình bầu dục, nhẵn, dày, màu xanh đậm và bóng, khi vò hoặc tác động sẽ tỏa mùi thơm đặc trưng.
Vào mùa xuân, cây nở những bông hoa nhỏ màu vàng nhạt, sau đó phát triển thành những quả mọng màu đen khi chín. Với dáng cây đẹp, lá xanh quanh năm và khả năng cắt tỉa tạo hình, nguyệt quế Hy Lạp vừa được trồng làm cảnh vừa được sử dụng phổ biến trong ẩm thực.
Lá nguyệt quế Hy Lạp trên thị trường thường được bán dưới dạng đã phơi khô, đóng thành các gói nhỏ khoảng 10-20 g. Mức giá khoảng 15.000-20.000 đồng/gói 10 g, tương đương khoảng 1,5-2 triệu đồng/kg. Tuy nhiên, giá thực tế có thể thay đổi tùy nguồn gốc, chất lượng, quy cách đóng gói và nơi bán.
Lợi ích của cây nguyệt quế Hy Lạp
Lá nguyệt quế Hy Lạp đã được sử dụng trong nấu ăn từ hàng nghìn năm nay. Khi mới hái, lá thường có mùi thơm khá nhẹ, nhưng hương thơm sẽ trở nên đậm hơn sau khi được phơi khô.
Lá thường được cho nguyên cả lá vào súp, nước sốt và nhiều món ăn khác trong quá trình nấu để tạo hương vị đặc trưng, sau đó được vớt bỏ trước khi thưởng thức. Hương vị của lá có phần giống thảo mộc và hoa, gợi nhớ đến lá oregano hoặc cỏ xạ hương. Trong khi lá được sử dụng để tạo hương thơm cho món ăn, quả nguyệt quế Hy Lạp có độc và cần tránh sử dụng.
Bên cạnh việc sử dụng trong ẩm thực, lá nguyệt quế Hy Lạp còn được nghiên cứu với nhiều lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe. Lá có thể hỗ trợ tiêu hóa, làm dịu các vấn đề về dạ dày và giảm bớt một số triệu chứng hô hấp như cảm lạnh, viêm xoang.
Các hợp chất chống viêm trong lá có thể giúp giảm tình trạng viêm và đau, trong khi đặc tính kháng khuẩn có khả năng hỗ trợ chống lại một số tác nhân gây nhiễm trùng. Lá nguyệt quế Hy Lạp cũng được cho là có lợi cho sức khỏe tim mạch thông qua việc hỗ trợ kiểm soát cholesterol và cải thiện tuần hoàn, đồng thời có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Ngoài ra, lá nguyệt quế Hy Lạp được cho là có tác dụng thư giãn, giúp giảm căng thẳng và lo âu. Khi sử dụng ngoài da, các chiết xuất từ lá cũng có thể được ứng dụng để hỗ trợ một số vấn đề về da như chàm và mụn trứng cá. Lá chứa tinh dầu, được chiết xuất để sử dụng trong nhiều mục đích khác nhau. Lá cũng thường được đun với nước để pha trà, hơi nước từ lá đun sôi có thể được hít vào nhằm hỗ trợ làm dịu các vấn đề về đường hô hấp.
Về giá trị cảnh quan, nguyệt quế Hy Lạp có ưu điểm là lá xanh quanh năm, tán dày, sinh trưởng chậm và chịu cắt tỉa tốt nên rất thích hợp để trồng chậu, tạo bonsai hoặc cây cảnh tạo hình. Cây có thể được uốn và cắt tỉa thành nhiều kiểu dáng như tán tròn, hình chóp, thân xoắn hoặc thân bện, phù hợp trang trí sân vườn, ban công và trước cửa nhà.
Trong văn hóa phương Tây, đặc biệt từ thời Hy Lạp và La Mã cổ đại, nguyệt quế gắn với hình ảnh vòng nguyệt quế – biểu tượng của chiến thắng, vinh quang và thành tựu. Vì vậy, trong quan niệm phong thủy hiện nay, cây thường được lựa chọn trồng trong vườn nhà với mong muốn thu hút may mắn, công danh, thành công và sự thịnh vượng.
Cách trồng và chăm sóc cây nguyệt quế Hy Lạp
Nguyệt quế Hy Lạp có nhiều phương pháp nhân giống như gieo hạt, giâm cành, chiết cành, hoặc bạn có thể mua cây con về trồng. Đây là loại cây khá dễ trồng, có thể phát triển tốt cả trong chậu lẫn trồng trực tiếp xuống đất. Cây thích hợp đặt ở sân vườn, ban công, trước cửa nhà hoặc những khu vực có đủ ánh sáng.
Cây ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt, phát triển tốt dưới ánh nắng đầy đủ hoặc bóng bán phần và nên được trồng ở nơi kín gió. Khi trồng, có thể trộn thêm sỏi, đá nhỏ hoặc vật liệu giúp tăng độ thoáng để hạn chế tình trạng úng nước. Sau khi đặt cây vào đất, cần giữ cây thẳng, lấp đất kín quanh bầu rễ rồi tưới đẫm.
Trong vài tuần đầu, nên duy trì tưới nước đều đặn để cây nhanh bén rễ. Khi đã phát triển ổn định, cây có khả năng chịu hạn khá tốt. Nếu trồng ngoài trời, lượng nước từ mưa thường có thể đáp ứng nhu cầu của cây. Tuy nhiên, vào mùa nóng vẫn cần theo dõi độ ẩm của đất, tránh để đất khô quá lâu hoặc bị ngập úng vì có thể làm thối rễ.
Nguyệt quế Hy Lạp sinh trưởng chậm nên không cần cắt tỉa thường xuyên. Vào mùa xuân, có thể dùng kéo cắt cành để loại bỏ những cành mọc lệch, cành già hoặc điều chỉnh tán theo dáng mong muốn. Khi cắt nên thao tác sát phần cành, hạn chế làm tổn thương hoặc dập lá. Với cây trồng chậu, nên thay chậu khoảng 2 năm/lần, đồng thời thay mới một phần giá thể quanh bầu rễ để bổ sung dinh dưỡng và duy trì độ thông thoáng cho đất.
Về sâu bệnh, cây tương đối khỏe nhưng đôi khi có thể bị rệp hút nhựa, rệp vảy, rệp vảy mềm hoặc sâu non của một số loài bướm đêm. Khi bị hại, lá có thể xuất hiện cặn trắng, dày lên, chuyển vàng hoặc cong xuống. Nếu mức độ nhẹ, có thể loại bỏ những lá bị ảnh hưởng và theo dõi cây, nhưng không nên cắt bỏ quá nhiều lá cùng lúc.
Ngoài ra, cây có thể mắc bệnh phấn trắng, đặc biệt khi lá thường xuyên ẩm và khu vực trồng thiếu thông thoáng. Vì vậy, nên đặt cây ở nơi có ánh sáng tốt, thoáng gió và hạn chế để lá bị ướt kéo dài.
