Có những thay đổi ở trẻ tưởng chỉ là sự tò mò nhất thời, nhưng nếu cha mẹ không tinh ý nhận ra và hướng dẫn đúng cách, chúng có thể trở thành những vấn đề khiến cả gia đình lo lắng. Đặc biệt khi con bước vào giai đoạn tiền dậy thì, tâm lý và nhận thức thay đổi nhanh chóng, trẻ bắt đầu quan sát, bắt chước người lớn và tự tìm hiểu nhiều điều mà trước đây chưa từng để ý.
Vợ chồng tôi kết hôn gần 12 năm, có một cô con gái hơn 10 tuổi và cậu con trai 5 tuổi. Gia đình trước nay khá hòa thuận, hai vợ chồng cũng luôn thống nhất trong chuyện chăm sóc, giáo dục con. Thế nhưng thời gian gần đây, tôi nhận thấy vợ trở nên lạnh nhạt và thường né tránh những cử chỉ thân mật giữa hai vợ chồng. Vì sự thay đổi quá khác thường, tôi bắt đầu nghi ngờ cô ấy có người khác.
Ảnh minh hoạ
Cuối tuần nọ, tôi nói dối vợ rằng phải đến công ty làm thêm vì có việc gấp. Thực chất, tôi ở nhà và trốn trong tủ quần áo với ý định tìm hiểu xem có chuyện gì khuất tất hay không. Tôi đã ở đó suốt một ngày, thế nhưng chẳng có người đàn ông lạ nào xuất hiện. Vợ tôi vẫn đi làm, trở về nhà, nấu cơm, dọn dẹp, chăm sóc con rồi làm việc riêng của mình. Không có cuộc gọi, hay hành động đáng ngờ nào như những gì tôi tưởng tượng.
Đến tối, tôi nhìn vợ mà vừa xấu hổ vừa bối rối. Cả ngày nằm trong tủ để "bắt quả tang", nhưng cuối cùng lại chẳng phát hiện được điều gì. Không thể tiếp tục giữ bí mật, tối hôm đó tôi thú nhận với vợ rằng mình đã trốn trong tủ để theo dõi cô ấy vì nghi ngờ vợ ngoại tình. Nghe xong, cô ấy vừa bất ngờ vừa dở khóc dở cười. Sau một lúc im lặng, vợ mới nói ra lý do thực sự khiến cô ấy nhiều lần từ chối "yêu" trong thời gian qua.
Hóa ra, vợ từng phát hiện con gái nhiều lần nhăn mặt khi thấy những hành động thân mật của bố mẹ. Vợ lo con đang bước vào tuổi tiền dậy thì, bắt đầu tò mò về tình cảm, cơ thể và những vấn đề của người lớn nên hạn chế thể hiện sự gần gũi với chồng. Ngay cả vợ cũng chưa biết phải nói chuyện với con thế nào.
Ảnh minh hoạ
Nghe vậy, tôi mới hiểu rằng vấn đề không nằm ở cuộc hôn nhân của mình mà nằm ở sự thay đổi trong quá trình trưởng thành của con.
Qua chuyện này, tôi nhận ra giáo dục con không chỉ là dạy học tập hay lễ phép. Khi trẻ bắt đầu bước vào tuổi dậy thì, cha mẹ càng cần quan sát, lắng nghe và chủ động đồng hành. Nếu được giải thích đúng lúc, sự tò mò tự nhiên của trẻ có thể trở thành cơ hội để con hiểu đúng về cơ thể, tình cảm và biết tôn trọng ranh giới của mình cũng như của người khác, hạn chế những rủi ro có thể xảy đến với con.
Tâm sự từ độc giả dungle…@gmail.com
Câu chuyện này chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng lại phản ánh rất rõ thực tế mà nhiều gia đình đang trải qua. Vậy làm thế nào để bố mẹ khéo léo đồng hành cùng con trong giai đoạn dậy thì đầy biến động này?
- Thứ nhất, tôn trọng nhu cầu riêng tư và cái tôi đang hình thành của con.
Ở tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu ý thức mạnh mẽ về hình ảnh bản thân trước đám đông. Việc né tránh khoác tay mẹ hay không muốn chụp ảnh có thể đơn giản chỉ vì con cảm thấy ngại ngùng trước nhiều người, chứ không phải vì hết thương bố mẹ.
Khi cha mẹ hiểu đây là nhu cầu tâm lý bình thường, thay vì ép buộc hay trách móc, hãy nhẹ nhàng tôn trọng cảm xúc của con. Sự tôn trọng ấy chính là nền tảng để con vẫn cảm thấy an toàn khi quay về chia sẻ cùng gia đình.
- Thứ hai, giữ kết nối bằng sự linh hoạt thay vì kiểm soát.
Nhiều phụ huynh khi thấy con thay đổi thường phản ứng bằng cách siết chặt quản lý, hỏi han dồn dập hoặc trách mắng vì cho rằng con “hỗn” hay “lạnh lùng”. Tuy nhiên, tuổi dậy thì cần sự định hướng mềm mỏng hơn là áp đặt. Cha mẹ có thể chuyển từ cách thể hiện tình cảm công khai sang những quan tâm âm thầm như nhắn tin hỏi han, cùng con làm việc nhà, hoặc tạo thói quen trò chuyện mỗi tối.
Kết nối không nằm ở việc con có cho khoác tay nơi đông người hay không, mà ở việc con có còn muốn tâm sự khi gặp khó khăn hay không.
- Thứ ba, học cách chấp nhận sự thay đổi như một phần của trưởng thành.
Từ một đứa trẻ từng quấn quýt, giờ con muốn tách ra là điều khiến nhiều bố mẹ chạnh lòng. Nhưng nếu nhìn ở góc độ tích cực, đó là dấu hiệu cho thấy con đang phát triển đúng tiến trình.
Việc cha mẹ bình tĩnh, không cáu gắt khi con “né” chụp ảnh hay tỏ ra ngại ngùng sẽ giúp con không cảm thấy áp lực. Khi được chấp nhận đúng với lứa tuổi của mình, trẻ sẽ bớt phản kháng và dần cân bằng giữa nhu cầu độc lập và tình cảm gia đình.
- Thứ tư, làm gương bằng sự yêu thương và kiên nhẫn.
Một trong những điều khiến nhiều người ngưỡng mộ là cách Ốc Thanh Vân vẫn mỉm cười, trêu đùa và tôn trọng lựa chọn của con dù có chút hụt hẫng. Thái độ nhẹ nhàng ấy gửi đến con thông điệp rằng: “Mẹ hiểu và vẫn luôn ở đây”.
Trẻ ở tuổi dậy thì có thể tỏ ra cứng cỏi bên ngoài, nhưng bên trong vẫn rất cần sự bao dung của cha mẹ. Khi bố mẹ giữ được sự điềm tĩnh, con cũng học được cách ứng xử văn minh và biết trân trọng gia đình hơn.
- Thứ năm, kiên trì gieo nền tảng yêu thương từ sớm và duy trì đều đặn.
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người nhận xét nữ diễn viên là bà mẹ khéo nuôi con. Việc luôn đưa đón con đi học, ưu tiên thời gian cho gia đình và quan niệm rằng “trẻ con cần chúng ta trong mọi khoảnh khắc” chính là cách xây dựng sợi dây gắn kết bền chặt từ khi con còn nhỏ.
Khi nền tảng ấy đủ vững, dù con có trải qua giai đoạn ẩm ương, khoảng cách tạm thời cũng không thể làm tình cảm gia đình rạn nứt. Tuổi dậy thì rồi sẽ qua, nhưng sự đồng hành thấu hiểu của cha mẹ sẽ là ký ức theo con suốt đời.
