Cá nục là một trong những loại cá biển quen thuộc với người Việt, xuất hiện từ bữa cơm gia đình đến các quán ăn ven biển. Loại cá này được ưa chuộng nhờ thịt chắc, vị ngọt tự nhiên, béo nhẹ và đặc biệt hợp với nhiều cách chế biến như kho, chiên, nướng, hấp hoặc làm cá khô.
Cá nục thuộc nhóm cá biển có thân thuôn dài, hơi dẹt, phần lưng màu xanh xám hoặc xanh đen, bụng bạc sáng. Cá thường có kích thước không quá lớn, tùy loại có con chỉ dài khoảng 15-20cm. Thân cá phủ lớp vảy nhỏ, da óng ánh bạc khi còn tươi, mắt trong, mang đỏ hồng và thịt có độ săn chắc.
Trên thị trường hiện có khá nhiều loại cá nục, trong đó phổ biến là cá nục sồ, cá nục gai, cá nục thuôn, cá nục bông, cá nục chuối. Mỗi loại có hình dáng và kích thước khác nhau nhưng đều có điểm chung là thịt thơm, chắc và tương đối ít xương dăm.
Cá tươi khi chế biến có thịt trắng, thớ thịt tương đối chắc, vị ngọt đậm và béo nhẹ. Nếu chiên vàng, lớp da bên ngoài giòn thơm còn bên trong vẫn giữ được độ mềm, ngọt. Khi kho, thịt cá thấm nước màu, nước mắm, tiêu, ớt và các loại gia vị nên càng đậm đà, ăn cùng cơm nóng rất đưa vị.
Ở nhiều vùng biển, cá nục còn được đem hấp rồi phơi khô hoặc chế biến thành cá nục một nắng. Cá sau khi làm sạch, ướp nhẹ rồi phơi dưới nắng vừa phải sẽ có phần thịt săn hơn, vị ngọt đậm và mùi thơm đặc trưng. Cá nục khô có thể nướng trên than, chiên hoặc rim mắm đường. Đây cũng là loại thực phẩm được nhiều người mua dự trữ vì bảo quản thuận tiện hơn cá tươi.
Ở miền Trung, cá nục kho với ớt và nước mắm là món ăn dân dã, thường được nấu khá lâu để thịt cá săn lại, phần nước kho sánh và thấm sâu vào từng thớ thịt. Ngoài ra còn có cá nục hấp cuốn bánh tráng, cá nục nướng, cá nục sốt cà chua hoặc nấu canh chua.
Nguồn cá nục tập trung nhiều ở các vùng biển Việt Nam, đặc biệt là khu vực miền Trung và Nam Trung Bộ. Đây cũng là những nơi có nghề đánh bắt cá biển phát triển, trong đó cá nục thường xuất hiện trong các chuyến biển của ngư dân.
Cá nục được đánh bắt quanh năm nhưng sản lượng thường tăng vào những thời điểm điều kiện biển thuận lợi, nhất là các tháng mùa hè và đầu mùa thu. Tùy từng vùng biển, thời điểm cá xuất hiện dày có thể khác nhau. Khi vào vụ, cá được đưa về bờ với số lượng lớn nên giá thường khá mềm, phù hợp với cả người mua lẻ lẫn các cơ sở thu mua để làm khô, làm nước mắm.
Giá cá nục tươi trên thị trường phụ thuộc vào loại cá, kích thước, độ tươi và nguồn đánh bắt. Cá nục phổ biến thường có giá khoảng 50.000-90.000 đồng/kg, loại lớn, tươi rói hoặc được đánh bắt gần bờ có thể cao hơn.
Cá nục đã sơ chế, làm sạch hoặc cá nục một nắng thường có giá từ khoảng 100.000-180.000 đồng/kg, tùy cách chế biến và chất lượng.
Lợi ích của cá nục đối với sức khỏe
Cá nục là nguồn thực phẩm giàu protein, omega-3, vitamin B12, selenium cùng nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Đặc biệt, hàm lượng omega-3 trong cá nục đạt khoảng 2.616mg/100g thịt cá, cao hơn cả cá hồi nuôi thông thường (khoảng 2.260mg).
Tốt cho não bộ
Cá nục cung cấp hai loại omega-3 quan trọng là DHA và EPA. Đây là những axit béo tham gia vào hoạt động của não bộ và hệ thần kinh, đồng thời đóng vai trò trong việc duy trì chức năng nhận thức. Bổ sung cá vào khẩu phần ăn thường xuyên giúp tăng nguồn chất béo không bão hòa có lợi cho cơ thể.
Hỗ trợ tim mạch
Các axit béo không bão hòa trong cá nục có lợi cho sức khỏe tim mạch, hỗ trợ tuần hoàn và góp phần duy trì mức cholesterol phù hợp.
Bổ sung đạm cho cơ thể
Thịt cá nục giàu protein nhưng thường được xem là lựa chọn nhẹ nhàng hơn so với nhiều món thịt đỏ nhiều chất béo. Phần thịt chắc, thơm và có thể chế biến thành nhiều món giúp bữa ăn đa dạng mà không cần sử dụng quá nhiều nguyên liệu. Cá nục hấp, luộc hoặc kho với lượng dầu vừa phải cũng phù hợp với thực đơn cân bằng.
Cung cấp nhiều vi chất
Ngoài omega-3 và protein, cá nục còn có vitamin B12, selenium và một số khoáng chất. Đây là những dưỡng chất tham gia vào quá trình tạo máu, hoạt động thần kinh và bảo vệ tế bào.
Để tận dụng giá trị dinh dưỡng, nên ưu tiên các cách chế biến như hấp, nướng, kho hoặc luộc, hạn chế chiên ngập dầu và các món chứa quá nhiều muối.
Cách chọn cá nục tươi ngon
Khi mua cá nục, nên chọn những con có mắt trong, sáng, không bị đục hay lõm sâu. Mang cá tươi thường có màu đỏ hoặc đỏ hồng, không có nhớt và mùi hôi bất thường.
Thân cá phải săn chắc, có độ đàn hồi, khi ấn nhẹ không bị mềm nhũn. Da cá còn sáng bóng, vảy bám tương đối chắc và không bị trầy xước quá nhiều. Cá tươi thường có mùi tanh nhẹ đặc trưng của biển, không có mùi chua, khai hoặc ôi.
