Cá trê là một trong những loại cá nước ngọt quen thuộc, được bán phổ biến tại các chợ truyền thống và thường xuyên góp mặt trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Loài cá này dễ nhận biết nhờ thân mình trơn láng, không có vảy, lớp da nhiều nhớt cùng cặp râu dài đặc trưng. Thịt cá trê có vị ngọt, mềm, thích hợp để chế biến thành nhiều món ăn dân dã.
Dù vậy, không ít người vẫn ngại ăn cá trê vì cho rằng chúng thường sinh sống ở những nơi bùn lầy hoặc nguồn nước kém sạch nên thịt cá không đảm bảo an toàn.
Thực tế, nguyên nhân xuất phát từ đặc tính thích nghi của cá trê. Đây là loài ăn tạp, có khả năng tồn tại trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau, kể cả ao hồ tù đọng hay vùng nước có chất lượng không cao. Chính vì vậy, nhiều người lầm tưởng cá trê là loài "bẩn" và e ngại các chất độc có thể tích tụ trong thịt cá.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quan điểm này không hoàn toàn chính xác. Nếu được nuôi hoặc đánh bắt từ nguồn đảm bảo, cá trê là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao. Trong một số tài liệu cổ của Trung Quốc, cá da trơn còn được đánh giá là loại thực phẩm quý với giá trị dinh dưỡng được ví ngang vi cá mập. Đặc biệt, gần như mọi bộ phận của cá trê như thịt, đầu, da, bong bóng hay mắt đều có thể sử dụng để chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Theo thành phần dinh dưỡng, trong 100g thịt cá trê có khoảng 17,3g protein, 20mg canxi, 12mg phốt pho, 16,5g protid cùng nhiều vitamin nhóm B, vitamin PP và các khoáng chất cần thiết, đặc biệt là selen.
Bên cạnh nguồn đạm dồi dào, cá trê còn chứa nhiều axit béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe. Những dưỡng chất này góp phần hỗ trợ giảm cholesterol, làm chậm quá trình lão hóa và tăng cường sức khỏe tim mạch. Đồng thời, DHA và EPA trong cá cũng rất cần thiết cho sự phát triển cũng như hoạt động của não bộ. Nhờ những lợi ích này, nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích nên bổ sung cá trê vào thực đơn khoảng một lần mỗi tuần.
Không chỉ bổ dưỡng, cá trê còn có thể chế biến thành nhiều món ngon như cá trê kho, nướng, om, nấu canh hay chiên giòn. Mỗi cách chế biến đều mang đến hương vị đậm đà, hấp dẫn, phù hợp với bữa cơm gia đình.
Nếu muốn đổi vị cho cả nhà, bạn có thể thử món cá trê kho tiêu đậm đà, cay dịu nhẹ, thơm nức dưới đây:
Nguyên liệu (4 người ăn)
1 con cá trê (khoảng 1kg)
2 chén nước dừa tươi
2 thìa canh nước màu
3 thìa canh nước mắm
1 thìa cà phê hạt nêm
1/2 thìa cà phê bột ngọt
1/2 thìa canh đường
1/2 thìa cà phê tiêu xay (có thể thêm tiêu hạt đập dập nếu thích)
Cách làm
Bước 1: Sơ chế cá
Nếu mua cá đã làm sẵn, bạn vẫn nên cạo nhẹ phần nhớt còn bám trên da, đồng thời kiểm tra và loại bỏ các cục máu ở gần mang (nếu còn) để cá bớt tanh. Dùng muối hạt chà xát khắp thân cá, rửa sạch nhiều lần với nước rồi để ráo. Sau đó cắt cá thành từng khúc vừa ăn.
Bước 2: Ướp gia vị
Xếp cá vào nồi đất hoặc nồi có đáy dày. Thêm lần lượt nước màu, nước mắm, hạt nêm, bột ngọt và đường. Trộn hoặc trở nhẹ để gia vị phủ đều lên từng miếng cá, sau đó để yên khoảng 20 phút cho cá thấm đều trước khi kho.
Bước 3: Kho cá
Đặt nồi lên bếp, đun với lửa vừa. Khi cá bắt đầu săn và gia vị dậy mùi thơm, nhẹ nhàng đảo hoặc lắc nồi để cá không bị vỡ. Tiếp theo, đổ nước dừa tươi vào ngập mặt cá.
Khi nước sôi, hạ nhỏ lửa và tiếp tục kho liu riu đến khi nước kho rút bớt, chuyển sang dạng sánh, bám đều quanh từng miếng cá. Cuối cùng, rắc tiêu xay vào, lắc nhẹ nồi cho tiêu hòa quyện rồi tắt bếp.
Thành phẩm
Món cá trê kho tiêu có màu nâu cánh gián đẹp mắt, nước kho sánh đậm đà, quyện vị ngọt tự nhiên của nước dừa cùng hương thơm đặc trưng của tiêu. Thịt cá mềm, chắc, thấm gia vị, ăn cùng cơm trắng nóng hoặc rau luộc sẽ càng thêm ngon miệng.
